مرجع اظهارنظر در مورد تقاضای عزل امین از سوی ولی قهری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۹/۰۱/۱۸
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گنبدکاووس
موضوع
مرجع اظهارنظر در مورد تقاضای عزل امین از سوی ولی قهری
پرسش
به دلالت مواد ۱۱۸۰ و ۱۱۸۱ قانون مدنی، ولایت قهری پدر یا جد پدری مطلق و از سنخ ولایت قانونی است و جعل این ولایت همچنین اقدامات ولی قهری دراموال صغیر نیاز به تأیید و تصویب مرجع قضایی ندارد.
پس از تعیین امین منضم به ولی قهری، آیا ولی قهری میتواند تقاضای عزل او را نماید؟ مرجع اظهارنظر دادگاه صادرکننده رای است یا اداره سرپرستی؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه به موجب ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی (اصلاحی ۱۳۷۹/۳/۱)؛ «هرگاه ولی قهری طفل، رعایت غبطه صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود که موجب ضرر مولی علیه گردد به تقاضای یکی از اقارب وی و یا به درخواست رئیس حوزه قضایی (فعلاً به درخواست دادستان) پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل، فرد صالحی را به عنوان قیم تعیین مینماید. همچنین اگر ولی قهری به واسطه کبر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره اموال مولی علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین ننماید، طبق مقررات این ماده فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم میگردد.» و مطابق ماده ۱۱۸۷ قانون مذکور؛ «هرگاه ولی قهری منحصر، به واسطه غیبت یا حبس… و کسی را هم از طرف خود معین نکرده باشد حاکم یک نفر امین به پیشنهاد مدعیالعموم برای تصدی و اداره اموال مولی علیه و سایر امور راجع به او موقتاً معین خواهد کرد.» بنابراین، در حدود ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی ولی قهری میتواند از دادگاه صادرکننده رای تقاضای صدور رای مبنی بر برکناری و جدایی امین را بنماید و کلمه موقتاً مویّد امکان تقاضای جدایی امین میباشد.
نظر اکثریت
به دلالت مواد ۱۱۸۰ و ۱۱۸۱ قانون مدنی، ولایت قهری پدر یا جد پدری مطلق و از سنخ ولایت قانونی است و جعل این ولایت همچنین اقدامات ولی قهری دراموال صغیر نیاز به تأیید و تصویب مرجع قضایی ندارد.
در همین راستا بر اساس منطوق قسمت اخیر ماده ۱۱۸۴ و ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی، چنانچه ولی قهری ناتوان، غایب یا محبوس، شخصی را برای اداره اموال مولی علیه خود انتخاب کرده باشد، این اقدام وی نیاز به تأیید و تصویب مقامات قضایی اعم از دادستان و دادگاه ندارد. فرد منتخب ولی قهری معاون وی محسوب میگردد. لازم نیست ولی قهری برای تعیین امین به دادگاه مراجعه نماید. اگر هم مراجعه کرد، دادگاه وفق ماده ۱۰۴ قانون امور حسبی و مانند حالتی که فرد ناتوان از اداره اموال خویش تقاضای تعیین امین دارد، تصمیم ولی قهری را بدون مداخله دادستان تأیید و تسجیل می-نماید و چنانچه ولی قهری در زمانی بعد تصمیم به عزل معاون خویش یا تعویض او بگیرد میتواند مستقیماً به دادگاه مراجعه و دادگاه بدون مداخله دادستان وفق ماده ۱۰۶ قانون امور حسبی و مطابق نظر ولی قهری اقدام مینماید. اما اگر ولی قهری ناتوان یا غایب فردی را برای اداره اموال مولی علیه خود معین نکرده باشد، دادستان از باب حفظ حقوق و مصالح صغار وارد عمل شده و مطابق مواد ۱۱۸۴ و ۱۱۸۷ قانون مدنی فرد ذی صلاحی را به دادگاه پیشنهاد مینماید تا به عنوان امین منضم به ولی قهری به اداره اموال صغیر بپردازد. تنها دراین حالت چنانچه ولی قهری خواهان عزل امین باشد باید به دادستان (دایره سرپرستی) مراجعه نماید و دادستان نیز عین تقاضای وی را در دادگاه جهت تعیین امین مورد نظر ولی قهری مطرح خواهد کرد.
نظر اقلیت
وظیفه حفظ حقوق صغار با دادستان است و ضم امین به ولی قهری یا عزل او در هر حال باید مسبوق به تأیید و صلاح دید دادستان باشد و ولی قهری نمی تواند چنین درخواستی را مستقیماً در دادگاه مطرح کند.