مبنای محاسبه کارشناسی حق ارتفاق با توجه به عدم لزوم پرداخت حق ارتفاق از سوی دولت

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۰۴/۰۶
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگان
موضوع
مبنای محاسبه کارشناسی حق ارتفاق با توجه به عدم لزوم پرداخت حق ارتفاق از سوی دولت
پرسش
با توجه به بند (۹) ماده ۵۰ قانون برنامه و بودجه کشور مصوب ۱۳۵۱/۱۲/۱۰، در اراضی خارج از محدوده شهرها که توسط دولت در مسیر راههای اصلی یا فرعی و یا خطوط مواصلاتی برق، آب و لولههای گاز و نفت قرار میگیرد، دولت از بابت حق ارتفاق وجهی پرداخت نخواهد کرد؛ لذا با عنایت به نظریه تفسیری شورای نگهبان مورخ ۱۳۸۶/۷/۴، مبنای محاسبه حق ارتفاق توسط کارشناس بر چه اساسی است؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۴) مدنی: اصولاً به موجب مقررات بند (۹) ماده ۵۰ قانون مذکور، دولت برای تصرف اراضی مورد نیاز در خارج از شهرها وجهی نمی پردازد؛ ولی در مورد اراضی واقع در محدوده شهرها بر اساس نظر کارشناس، خسارت مشخص شده و به حکم دادگاه به مالک تأدیه میشود.
اما در مورد محاسبه حق ارتفاق؛ اولاً: ملک اساساً از مالکیت مالک خارج نمی شود ولی مالکیت محدود شده و مالک نمی تواند در قسمت تصرف شده اقداماتی انجام دهد. ثانیاً: مبنای قیمت گذاری سال مورد تصرف است، نه سال مورد مطالبه حق ارتفاق. ثالثاً: نسبت به میزان زمینی که در طرح مورد تصرف قرار گرفته، با توجه به اوضاع و احوالی که حادث شده و همچنین ارزش زمین های مجاور قیمت گذاری میشود.
نظر اتفاقی
حق ارتفاق سلب حق مالکیت نبوده و عرصه اساساً از تصرف مالک خارج نمی گردد؛ لذا براساس ضرورت، مالکیت مالک در طرح اجرا شده محدود میگردد و برای نقصان این محدودیت ایجاد شده قیمت سطح اشغال شده اجرای طرح و حریم آن در هوا و قرار گرفتن در حالت نقصان، با قیمت واقعی زمین مجاور در زمان اجرای طرح توسط کارشناس ارزیابی میگردد و براساس نظر کارشناس مابهالتفات آن محاسبه و به مالک زمین پرداخت میشود.