قابلیت استماع اظهارات شهود جدید و استمهال خوانده جهت جرح و تعدیل شهود

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۸/۲۴
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر مهر
موضوع
قابلیت استماع اظهارات شهود جدید و استمهال خوانده جهت جرح و تعدیل شهود
پرسش
چنانچه خواهان در دادخواست خود نام دو شخص معین را به عنوان شاهد معرفی نماید و پس از ابلاغ نسخه ثانی دادخواست و تشکیل جلسه رسیدگی، خواهان اشخاص دیگر را به عنوان شاهد در جلسه حاضر نماید. حال سوال این است که ۱- آیا می توان اظهارات شاهدان جدید را استماع نمود؟
۲- بر فرض مثبت بودن سوال اول چنانچه خوانده در جلسه حاضر نگردید، آیا دادگاه میبایست فرصتی برای جرح شاهدان جدید قرار دهد؟
نظر هیات عالی
در راستای ماده ۱۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه حق هر اقدامی در جهت کشف واقع و حقیقت ازجمله استماع شهادت شهود دیگری غیر از شهود تعرفه شده توسط خواهان را دارد و نظر به اصل تناظر تعیین مهلت مناسب برای خوانده جهت جرح لازم است؛ لذا نتیجتاً نظر اکثریت مورد تائید هیات عالی است.
نظر اکثریت
سوال اول: (نظر اتفاقی) اظهارات شاهدان جدید به موجب ماده ۱۹۹ ق.آد.م قابل استماع است.
سوال دوم: هرچند تبصره ماده ۲۳۴ قانون آیین دادرسی مدنی مبنی بر تقاضای استمهال برای جرح شاهد را مبتنی بر تقاضای خوانده نموده لیکن نظر به اینکه اولاً؛ نظر اتفاقی است که می توان اظهارات شاهدی غیر از شاهدان معرفی شده را قبول نمود ثانیاً؛ اصل تناظر حکم می کند که شرایط یکسانی برای طرفین دادرسی به وجود آورد و وقتی ادله دعوی تغییر می کند، این تغییر میبایست به اطلاع طرف مقابل نیز برسد و در مهلتی مناسب دفاعیات خود را بیان کند ثالثاً؛ بر اساس ماده ۱۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه هر تحقیقی را در راستای کشف حقیقت میتواند انجام دهد و اعطای مهلت جهت جرح شاهد به خوانده میتواند یکی از مصادیق تلاش برای کشف حقیقت باشد. رابعاً؛ ذکر ادله خواسته در دادخواست الزامی است که این مهم حکایت از آن می کند که خوانده میبایست از ادله خواهان آگاه باشد و هرگاه ادله تغییر کند خوانده بایست از ادله جدید آگاهی یابد. خامساً؛ طبق ماده ۱۹۲ قانون مجازات اسلامی قاضی مکلف است حق جرح و تعدیل شهود را به طرفین اعلام کند.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه قانونگذار نفی نکرده است که خواهان چنانچه جهت اثبات ادعای خود، به شهادت شهود استناد نماید و شهود خود را نیز معرفی کند در جلسه رسیدگی شهودی غیر از شهود معرفی شده حاضر نماید، در تبصره ماده ۲۳۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی چنانچه خوانده دعوی در جلسه حضور داشته و یا اینکه علیرغم ابلاغ واقعی حضور ننماید و شهود خواهان غیر از شهود معرفی شده در خواسته باشد، دادگاه راساً نمی تواند بدون درخواست خوانده و یا رعایت تبصره ماده مذکور اقدامی جهت استمهال جرح شهود نماید. جهات جرح آنها بر دادگاه مخفی باشد و خوانده نیز حضور نداشته باشد این مورد مانع از آن نمی شود که رایی که دادگاه به واسطه شهادت شهود صادر مینماید نقض گردد.