صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۸/۰۲
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر آق قلا
موضوع
خلع ید ملک ورثهای
پرسش
مالک رسمی زمین زراعی فوت مینماید و ملک وی به ورثهی او به ارث میرسد و پیش از آنکه ورثه سند رسمی را به نام خود تغییر دهند شخصی ملک را تصرف مینماید حال آیا دعوای ورثه مبنی بر خلع ید به طرفیت متصرف ملک قابل پذیرش خواهد بود؟
نظر هیات عالی
وراث قائم مقام قهری مالک رسمی زمین هستند، لذا در فرض سوال، به قائم مقامی که به سبب ارث مالکیت به آنان منتقل شده، امکان طرح دعوی خلع ید را دارند و رای وحدت رویه شماره ۶۷۲ مورخ ۸۳/۱۰/۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور منصرف از آن است.
نظر اکثریت
نظر به اینکه ازجمله اسباب تملک انتقال قهری مالکیت به موجب ارث میباشد و در ما نحن فیه با احراز مالکیت مورث خواهان در ملک و مکان موضوع نزاع پس از استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک مربوطه و با ارائه گواهی حصر وراثت موجبات انتقال قهری مالکیت فراهم است و حداقل طرح دعوای خلع ید فاقد ایراد میباشد و از طرفی ماده ۲۲ قانون ثبت بیان میدارد: همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید، دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا این که ملک مزبور از مالک رسمی به او ارث رسیده باشد، مالک خواهد شناخت. که از صراحت ماده چنین به نظر میرسد که ورثه با فوت مورث خود حتی در اموال غیر منقول ثبت شده در دفتر املاک نیز قهراً مالک میشوند و محاکم باید این مالکیت را بپذیرند.
نظر ابرازی
با توجه به رای وحدت رویه شماره ۶۷۲ که مقرر میدارد: خلع ید از اموال غیرمنقول فرع بر مالکیت است. بنابراین طرح دعوای خلع ید از زمین قبل از احراز و اثبات مالکیت قابل استماع نیست. لذا با توجه به اینکه در این فرض سند رسمی ملک به نام مورث خواهان میباشد طرح چنین دعوایی به موجب ماده ۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ قابل استماع نمیباشد و قرار عدم استماع صادر خواهد شد.