جهات تخفیف مجازات

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۵/۱۱/۲۱
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر املش
موضوع
جهات تخفیف مجازات
پرسش
در پرونده ای الف متهم است به ارتکاب ده فقره سرقت تعزیری از ده نفر که در اثناء تحقیقات و قبل از صدور رای از سوی دادگاه بدوی، پنج نفر از شاکیان نسبت به متهم اعلام رضایت نموده اند و بدین جهت با رعایت قواعد تعدد جرم، جمع مجازات ها و با اعمال تخفیف، حکم به حبس متهم صادر میگردد.
سپس در مرحله اجرای حکم سایر شاکیان هم نسبت به محکوم علیه اعلام رضایت می کنند.
آیا امکان اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری به منظور تجدیدنظر در میزان مجازات میباشد و رای صادره در این خصوص صحیح است ؟
نظر هیئت عالی
گذشت شاکی قبل از صدور حکم میتواند از جهات تخفیف مجازات باشد. در فرض سوال دادگاه با ده فقره سرقت که هرکدام شاکی مختص به خود را دارد مواجه است، طبق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی برای هریک از فقرات تعیین کیفر جداگانه مینماید در مورد پنج فقرهای که شکات آنها اعلام گذشت کرده اند با توجه به اینکه تا یک و نیم برابر میتواند مجازات تعیین کند طبق تبصره ۳ ماده ۱۳۴ مرقوم، میانگین حداقل و اکثر را مورد حکم قرار میدهد و در هر حال مجازات اشد قابل اجراست. در صورتی که بقیه شکات (پنج نفر دیگر) پس از صدور حکم گذشت نمایند اجرای ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری در مورد مجازات اشد و چهار فقره دیگر قابل اعمال است.
نظریه اکثریت در حدیکه موافق با این استنتاج است مورد تأیید میباشد.
نظر اکثریت
به نظر می رسد که حکم صادره صحیح نمیباشد زیرا مطابق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی ؛ ((درجرایم موجب تعزیر…هرگاه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم باشد، مجازات هریک را بیش از حداکثر مجازات مقرر قانونی مشروط به این که….در هر یک از موارد فوق فقط مجازات اشد قابل اجرا است و اگر مجازات اشد به یکی از علل قانونی تقلیل یابد یا تبدیل یا غیر قابل اجرا شود، مجازات اشد بعدی اجرا میگردد، در هر مورد…اضافه میگردد.))
در نتیجه در این پرونده چنانچه هر یک شاکی ها قبل از صدور حکم رضایت دهند، این رضایت فقط موثر در موضوع شکایت خودشان میباشد و برای سایرین (آنان که اعلام رضایت نکردند) دادگاه میبایست با رعایت قواعد مقرر در ماده ۱۳۴ حکم به بیش از حداکثر مجازات مقرر قانونی نماید و همان مجازات اشد اجرا میگردد.
هرگاه سایر شاکی ها در مرحله اجرای احکام اعلام رضایت نمایند، دادگاه میتواند از طریق اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری، نسبت به سایر محکومیت هایی که مشمول تخفیف نشده اند تجدیدنظر نماید.
نظر اقلیت
برای اعمال تخفیف نیاز به رضایت تمام شاکیان میباشد؛ وفق ماده ۱۰۲ قانون مجازات اسلامی: ((هرگاه متضرّرین از جرم، متعدّد باشند تعقیب جزایی با شکایت هریک از آنان شروع میشود ولی موقوفی تعقیب، رسیدگی و اجرای مجازات موکول به گذشت تمام کسانی است که شکایت کرده اند.))
چنانچه تمام شاکیان اعلام رضایت نکنند دادگاه میبایست مطابق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی حکم به مجازات اشد صادر نموده و سپس با اعلام رضایت تمام شاکیان در مرحله اجرای حکم، اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری امکان پذیر خواهد بود.
حال به فرض اینکه رای صادره صحیح باشد چون حکم صادره نسبت به تمام شاکیان موثر خواهد بود، اعمال ماده ۴۸۳ در این فرضیه قابل قبول نیست.