صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۶/۱۵
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهد
موضوع
بررسی ضرورت اخذ تامین مناسب جهت صدور قرار توقف اجرای رای داور
پرسش
با عنایت به مواد ۴۹۰ و ۴۹۳ قانون آیین دادرسی مدنی، در پرونده های مربوط به اعتراض به رای داور چنانچه خواهان تقاضای صدور قرار توقف عملیات اجرایی را داشته باشد اخذ تامین از خواهان ضروری است ؟
نظر هیئت عالی
۱- اعتراض به رأی داور وفق ماده ۴۹۳ ق. آ. د. م اثر تعلیقی بر اجرای رأی داور ندارد، اما با توجه به مفاد ماده مرقوم چنانچه دلایل ابرازی از نظر دادگاه قوی باشد؛ صدور قرار منع اجرای رأی داور تا پایان رسیدگی به اعتراض و صدور حکم قطعی بلامانع است و در صورت اقتضاء دادگاه مبادرت به اخذ تأمین مناسب جهت صدور قرار توقف اجرای رأی داور می‌نماید.
۲- در خصوص اعمال و اجرای مفاد ماده ۴۹۰ ق. آ. د. م در صورتی که دادگاه بدوی حکم به بطلان رأی داور صادر کند، اجرای رأی داور تا قطعی شدن حکم متوقف می ماند و در این فرض نیازی به اخذ تأمین برای توقف اجرای رأی داور نیست.
نظر اکثریت
چنانچه دادگاه حکم بطلان رای داور صادر نموده تا قطعی شدن این حکم، اجرای رای داور توسط دادگاه متوقف می‌شود (برابر ماده ۴۹۰) و اگر حکم غیر قطعی هنوز صادر نشده توقف اجرا با تشخیص دادگاه و اخذ تامین مناسب از خواهان خواهد بود.
دلایل این نظریه:
۱- قسمت ذیل ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی در واقع در مقام اثر اجرایی بخشیدن موقت به رای غیر قطعی است یعنی با وجودی که آرای دادگاه قبل از قطعیت اثر اجرایی ندارند، ولی به عنوان یک قاعده استثنایی آرایی که در مقام ابطال رای داور صادر می‌شوند قبل از قطعیت نیز اثر اجرایی دارند و با صدور رای داور بدون اخذ تامین عملیات اجرایی رای داوری متوقف می‌شود و نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۶۳ در تایید این نظریه می‌باشد.
۲- سیاست قانون گذار تشویق افراد جامعه در جهت مراجعه به داوری است و اگر بنا باشد به صرف اعتراض اشخاص به رای داور اجرای آن بدون اخذ تامین متوقف شود باعث تزلزل آرای داور شده و با سیاست قانون گذار سازگاری ندارد و باعث کاهش انگیزه افراد در انتخاب داور می‌گردد و ماده ۴۹۳ قانون آیین دادرسی مدنی هم صراحت در اخذ تامین دارد، علیهذا در اعتراض به رای داور قبل از صدور رای، اخذ تامین از خواهان ضروری است.
نظر اقلیت
اگراشخاص ثالث به رای داوری اعتراض دارند نیاز به اخذ تامین است ولی اگر از ناحیه اصحاب دعوی باشد احذ تامین ضرورت ندارد.
ادله این نظریه:
۱- با توجه به صراحت ماده ۴۹۰ آیین دادرسی مدنی تا رسیدگی به اصل دعوی اجرای رای داور متوقف می ماند بنابر این اگر اعتراض از سوی اصحاب دعوی باشد اجرای رای داور متوقف می‌شود. ولی اگر اعتراض از سوی اشخاص ثالث باشد با توجه به ماده ۴۹۳ همین قانون و ماده ۴۲۴ اخذ تامین از خواهان ضروری است.
۲- با عنایت به اینکه آرای داوری از استحکام آرای دادگاه برخوردار نیست و در حال حاضر استفاده از داوران دارای تخصص لازم در جامعه فراگیر نشده و در بسیاری از قرار دادها که شرط داوری پیش بینی شده از افرادی به عنوان داور استفاده می‌شود که تخصص لازم را در مسایل حقوقی ندارند و بسیاری از این آرا به لحاظ عدم رعایت مقررات قانون در دادگاه ابطال می‌شود ؛ علیهذا الزام خواهان به تودیع تامین در دعاوی، ابطال رای داور خلاف انصاف و عدالت است، بنابر این با تقدیم دعوی ابطال رای داور، رای صادره دچار تزلزل شده و اجرای آن متوقف می‌شود.