بررسی امکان شکایت کیفری تصرف عدوانی علیه مستاجر پس از انقضای مدت قرارداد

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۰۹/۱۸
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر املش
موضوع
بررسی امکان شکایت کیفری تصرف عدوانی علیه مستاجر پس از انقضای مدت قرارداد
پرسش
مستاجر پس از انقضای قرارداد اجاره و تقاضای موجر، از تخلیه منزل مسکونی استنکاف مینماید و موجر اقدام به شکایت کیفری تصرف عدوانی مینماید؛ آیا عمل مستاجر دارای وصف کیفری میباشد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به اینکه در روابط موجر و مستاجر، تصرف عین مستاجره از سوی مستاجر براساس قرارداد اجاره (اذن موجر) و نه عدوان میباشد بنابراین فرض پرسش از شمول بزه تصرف عدوانی موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۷۵ خارج است و انقضای مدت اجاره و عدم تخلیه ملک از سوی مستاجر نیز فاقد وصف کیفری است.
نظر اکثریت
عمل مستاجر فاقد وصف کیفری میباشد و موجر میتواند از طریق محکمه حقوقی و با خواسته تخلیه عین مستاجره احقاق حق نماید. چنانچه قائل به جرم بودن رفتار مستاجر باشیم جایگاه حقوقی تخلیه زیر سوال میرود و عنصر عدوانی بودن در فرض مساله محذور میباشد. مضافاً اینکه مستاجر ممکن است در دفاع از خود به تمدید شفاهی قرارداد اجاره یا عدم پرداخت مبلغ و دیعه از سوی موجر استناد نماید که تمامی این موارد میبایست در دادگاه حقوقی مورد بررسی و رسیدگی قرار گیرد و مستاجر با اذن، وارد منزل مسکونی گردیده است ولی پس از اتمام قرارداد با غاصب است و موجر مستحق اجرت المثل میباشد و نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد مستاجر ادعای مالکیت ندارد و صرفاً عین مستاجره را در تصرف خود دارد. در پاسخ به گروه اقلیت که معتقدند رفتار مستاجر منطبق با عنوان مجرمانه موضوع ماده ۶۹۱ منصرف از رابطه قراردادی میباشد؛ با عنایت به جمیع مراتب معنونه رفتار مستاجر دارای وصف کیفری نیست و موجر میبایست از طریق محکمه حقوقی اقدام و احقاق حق نماید.
نظر اقلیت
در فرض مساله عمل مستاجر منطبق با عنوان مجرمانه تصرف عدوانی نمیباشد لیکن مشمول ماده ۶۹۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) میباشد چراکه ماده مذکور مقرر نموده: «هرکس به قهر و غلبه داخل ملکی شود که در تصرف دیگری است اعم از آنکه محصور باشد یا نباشد یا در ابتدای ورورد به قهر و غلبه نبوده ولی بعد از اخلاص متصرف به قهر و غلبه مانده باشد علاوه بر رفع تجاوز هر مورد به یک ماه تا شش ماه حبس محکوم میشود و از زمانی که قرارداد اجاره به اتمام رسیده و موجر تقاضای تخلیه مسکونی نموده و مستاجر استنکاف نموده است، سوء نیت وی محرز گردیده و مشمول ماده فوق الذکر خواهد شد و هیچ منافاتی ندارد یک رفتار همزمان دارای وصف کیفری و حقوقی باشد.»