صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/12/02
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر کامیاران
موضوع
بررسی امکان اخذ نیم عشر در خصوص دو پرونده اجرایی مربوط به یک دادنامه
پرسش
در پروندهای به جهت صدور چک بلامحل دو نفر (صادرکننده و ضامن) بهطور تضامنی محکوم شدهاند. رای صادره نسبت به صادرکننده حضوری و نسبت به ضامن غیابی بوده، صادرکننده به دادنامه اعتراض ننموده و رای قطعی شده و به محض انقضاء مهلتها اجراییه صادر گردیده است. در مرحله اجرا محکومله متعاقباً به صادرکننده چک رضایت داده و نصف نیمعشر اخذ گردیده و این پرونده اجرایی مختومه شده ولیکن در خصوص محکومیت ضامن پس از تجدیدنظرخواهی وی و بعد از دو سال، رای تایید و قطعی شده در این خصوص نیز اجراییه صادر و پرونده اجرایی دیگری تشکیل و محکومبه از ضامن اخذ شده است. اعلام نمایید با توجه به اینکه نصف نیم عشر در پرونده اجرایی قبلی از محکومعلیه آن پرونده اخذ شده، در پرونده اجرایی فعلی نیز باید نیمعشر اخذ گردد یا خیر؟ در صورتی که اخذ میگردد آیا نیمعشر کامل اخذ میشود یا اینکه چون در پرونده قبلی نصف آن اخذ شده و محکومیت نیز تضامنی بوده در پرونده فعلی نیز صرفاً نصف نیمعشر باید اخذ شود؟
نظر هیات عالی
وفق ماده 168 قانون اجرای احکام مدنی، فقط یک بار در مورد اجرای حکم حق اجراء قابل دریافت است؛ هرچند حکم تضامنی نسبت به چند محکومعلیه صادر شده باشد، دریافت حق اجرای متعدد نیازمند نص قانونی است که در فرض سوال برای بیش از یک بار دریافت حقالاجراء احکام قضایی وجود ندارد و نظریه اقلیت مورد تائید هیات عالی است.
نظر اکثریت
نیمعشر مطابق ماده 158 قانون اجرای احکام مدنی، بخشی از هزینههای اجرایی است. بهعبارتی فلسفه نیمعشر علاوه بر درآمدزایی برای دولت در واقع پاداش زحماتی است که واحد اجرا برای اخذ محکومبه متقبل میشود که مطابق ماده 166 اجرای احکام مدنی 50 درصد حقالاجرا به مصرف تهیه و بهبود وسایل لازم برای تسریع اجرای احکام و پاداش متصدیان میرسد. چون در هر پرونده اجرایی، ماموران اجرا و واحد اجرا این زحمات را متقبل میشوند نیمعشر اخذ خواهد شد لذا چون دو پرونده اجرایی برای یک دادنامه تشکیل شده مانع از اخذ نیم عشر در هر دو پرونده نیست زیرا هر پرونده اجرایی وضعیت خاص خود را دارد ولو اینکه مربوط به یک دادنامه باشد. البته بدیهی است چنانچه در یک پرونده اجرایی دو نفر محکومیت تضامنی داشته باشند و نیمعشر از یکی اخذ شود از دیگری اخذ نخواهد شد ولی در سوال فعلی، فرض بر وجود دو پرونده اجرایی برای یک دادنامه است که در هر دو پرونده حسب مورد نیمعشر یا نصف نیمعشر اخذ خواهد شد.
ماده 166 قانون اجرای احکام مدنی: « پنجاه درصد از حق اجراء طبق آییننامه وزارت دادگستری به مصرف تهیه و بهبود وسائل لازم برای تسریع اجرای احکام و پاداش متصدیان اجراء میرسد و بقیه به حساب درآمد اختصاصی وزارت دادگستری منظور میگردد.» (قابل ثبت در مواد قانونی استنادی فرعی نمیباشد لذا در اینجا آورده شد.)
نظر اقلیت
به تصریح ذیل ماده 168 قانون اجرای احکام مدنی، «در مورد اجرای هر حکم فقط یکبار حق اجرا دریافت میشود.» با اتخاذ ملاک این قسمت از قانون به نظر میرسد با توجه به اینکه صادرکننده چک در پرونده اولی با توجه به اعلام رضایت نصف نیمعشر را پرداخت کرده دیگر اخذ تمام نیمعشر در پرونده دوم وجاهت ندارد. صرفاً اجرای احکام مدنی در صورت اجرای حکم در مورد پرونده دوم مکلف به اخذ نصف نیمعشر میباشد و لاغیر.