صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۲/۲۹
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر بندر ترکمن
موضوع
احراز سوء نیت در جرائم عمدی قبل از تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲
پرسش
آیا با تصویب ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۲ تمامی جرائم عمدی نیازمند سوء نیت میباشد یا خیر؟ توضیحاً آیا جرائم مادی صرف از جمله صدور چک بلامحل یا نگهداری آلات صیادی بر روی وسیله نقلیه آبی در دریای خزر که تا قبل از تصویب قانون مجازات سال ۱۳۹۲ به صرف تحقق عنصر مادی بزه مربوط محقق میشده با تصویب ماده ۱۴۴ قانون یادشده دیگر نیازمند عنصر معنوی هم برای تحقق میباشد؟
نظر هیئت عالی
در جرایم مادی صرف رکن روانی مفروض است، این امر به معنای فقدان رکن روانی در این گونه جرائم نیست نتیجتا ًنظریه ابرازی در حد این استنتاج تایید میگردد.
نظر اکثریت
با توجه به ماده ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که دارای ۲ قسمت بوده و صرفاً در مقام بیان جرایم عمدی مطلق و جرایم مقید به نتیجه میباشد و ارتباطی به تعیین تکلیف در خصوص جرایم مادی صرف که اساساً نیاز به سوء نیت نمیباشد، در عنصر معنوی جرم نخواهد داشت؛ لذا وضعیت جرایم مادی صرف از جمله مسدودی چک بلامحل در قوانین موضوعه جدید تغییر یا تحولی نداشته است.
نظر ابرازی
ماده ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی به صورت کلی بیان نموده که در جرائم عمدی نیازمند سوء نیت مجرمانه میباشد، پس در جرائمی مثل چک بلامحل نیز علاوه بر عنصر مادی قصد مجرمانه صادرکننده چک بر اینکه از حساب امکان پرداخت به طلبکار وجود ندارد نیز میبایست وجود داشته باشد که این نظر با اصول و تفاسیر قانونی از جمله تفسیر به نفع متهم و ترجیح اشتباه در عفو بر مجازات نیز منطبق و سازگار میباشد. مضافاً قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ مجموعا به دنبال ایجاد نظم خاصی در قوانین موضوعه بوده که به تمامی قوانین دیگر در جای خود قابل تسری میباشد.