چگونگی عمل به شرط در عقد متعه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۱۱/۱۸
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نظنز
موضوع
چگونگی عمل به شرط در عقد متعه
پرسش
زن و مردی ضمن عقد متعه شرط می کنند که در پایان مدت متعه مرد، زن را به عقد دائم خود درآورد والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید. الف: آیا زن میتواند مرد را ملزم به نکاح دائم (عمل به شرط) کند؟ب: اگر مرد عمل به شرط نکرد، آیا می توان وی را ملزم به پرداخت وجه التزام نمود؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۱) مدنی: در عقد انقطاع، التزام شوهر بر دادن وجه التزام ریشه قراردادی دارد و با احراز رابطه حقوقی قراردادی طرفین، محکومیت متعهد بر پرداخت وجه التزام مانع قانونی ندارد. لیکن الزام مرد به انعقاد عقد دائم با شرایط و اوصاف خاص خود که نیازمند عمل حقوقی مستقلی است امکانپذیر نمیباشد، بالاخص که پرداخت وجه التزام با قید عبارت «والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید» به روشنی موید تعیین ما به ازای شرط میباشد. بنابراین، در هر دو قسمت سوال نظر اکثریت تأیید میشود.
نظر اکثریت
o قسمت الف:
نظر به اینکه شرط واقع شده (نکاح دائم) یک شرط فعل است و این شرط فعل، عمل حقوقی مستقلی است که نیاز به ایجاب و قبول و قصد انشای خاص دارد؛ لذا نمی توان مرد را به انجام نکاح دائم که شرط شده است ملزم نمود.
o قسمت ب:
با توجه به اینکه مرد ضمن عقد نکاح متعه خود را ملزم کرده و برای خود ایجاد تعهد نموده است (هرچند که نمی توان وی را ملزم به نکاح دائم که شرط شده، نمود) ولی چون سبب وجه التزام که عقد متعه میباشد،ایجاد شده است، بنابراین با توجه به قواعد عمومی قراردادها عمومات «المومنون عند شروطهم»، «اوفوا بالعقود»، «اوفوا بالعهود» زن میتواند الزام مرد به پرداخت وجه التزام را خواستار شود.
نظر اقلیت
o قسمت الف:
چون شرط ضمن عقد لازم است، شروط ضمنی آن نیز با توجه به تأثیر اثر لزوم، لازم است؛ لذا مرد را می توان به عقد نکاح ملزم کرد.
o قسمت ب:
وجه التزام صرفاً برای انجام شرط است و شرط یک عمل حقوقی جداگانه میباشد. بنابراین، چون هنوز عقدی ایجاد نشده است که شرط ضمنی آن الزامآور باشد، نمی توان مرد را ملزم به پرداخت وجه التزام کرد.