پذیرش رای اعسار

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۵/۰۵/۱۴
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر سیاهکل
موضوع
پذیرش رای اعسار
پرسش
مطابق موازین قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی، چنانچه محکوم علیه زندانی دعوای تقسیط محکوم به را طرح کند، آیا به محض صدور رای بدوی مبنی بر پذیرش تقسیط، محکوم علیه آزاد میشود یا آزادی وی منوط به قطعیت رای است ؟
نظر هیئت عالی
بنا به صراحت تبصره ۱ ماده ۳ قانون نحوه ی اجرای محکومیت های مالی که مقرر میدارد: «رد دعوای اعسار به موجب حکم قطعی… » به نظر می رسد، تا صدور حکم قطعی اعسار یا قطعیت حکم اعسار نمی توان محکوم علیه را از زندان آزاد کرد، مگر این که تامین (کفیل یا وثیقه) موضوع تبصره ۱ ماده ۳ قانون مذکور را بسپارد؛ به علاوه مطابق اصول کلی آیین دادرسی مدنی حکمی که قطعی نشده، قابلیت اجرائی ندارد و استثنائات وارده شامل حکم اعسار نمی شود.
نظر اکثریت
اولاً با اخذ وحدت ملاک از مقررات آیین دادرسی کیفری در اجرای مفاد قرار منع تعقیب و حکم برائت به محض صدور و بدون قطعیت، ثانیاً با جریان اصل استصحاب و به لحاظ وضع سابق آزاد متقاضی تقسیط و لزوم ابقاء در صورت شک در آزادی یا بازداشت. ثانیاً با لحاظ سیاست زندان زدایی و لزوم تفسیر به نفع محکوم علیه، به محض پذیرش، بدون خواسته تقسیط محکوم علیه آزاد میشود.
نظر اقلیت
رای اعسار الزاما باید قطعی گردد، دلیل آن هم صراحت تبصره ۱ ماده ۳ قانون فوق الذکر و تصریح به عبارت ((رد دعوای اعسار به موجب حکم قطعی)) میباشد و از سوی دیگر حکم اعسار حکم غیر مالی بوده و مطلقاً قابل تجدید نظر است و مطابق اصول کلی آیین دادرسی حکمی که قطعی نشده قابلیت اجرایی ندارد و استثنائات ناظر به اجرای احکام غیر قطعی در قانون تصریح شده و شامل حکم اعسار نمیباشد چون هر استثنایی نیاز به تصریح دارد که صراحتی در این خصوص وجود ندارد.