وضعیت مالکیت حریم قنوات بلااستفاده که داخل در طرح هادی روستا واقع شده اند.

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۷/۱۹
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر نقاب
موضوع
وضعیت مالکیت حریم قنوات بلااستفاده که داخل در طرح هادی روستا واقع شده اند.
پرسش
آیا حریم قنواتی که داخل در طرح هادی روستا واقع شده اند و آن قناتها در حال حاضر بلااستفادهاند، متعلق به شوراهای روستا است که می توانند برای امور عامالمنفعه روستا مورد استفاده قرار دهند؟ یا متعلق به اداره منابع طبیعی است؟ یا متعلق به اداره آب منطقهای است؟
نظر هیات عالی
وفق ماده ۱۳۹ قانون مدنی و مواد ۱۶ و ۱۷ قانون توزیع عادلانه آب حریم قنواتها از جملیه قنواتی که داخل در طرح هادی روستا واقع شده اند، متعلق به مالکین اولیه قنوات است؛ اگرچه اهالی یک روستا باشند و با این وصف برای اشخاص حقوقی مندرج در فرض سوال، مالکیتی ایجاد نمی شود، هرچند متروکه یا بلااستفاده باشند و در هر حال تصمیمگیری در خصوص آن با مالکین اولیه و قائم مقام آنان میباشد که می توانند با اعطای اختیار و نمایندگی از طریق شورای اسلامی روستا و دهیاری اعمال مدیریت و اتخاذ تصمیم نمایند. ضمناً نطریه شماره ۱۲۳۱/۹۸/۰۷ مورخ ۱۳۹۸/۱۰/۲۸ اداره کل حقوقی قوهقضاییه موید این تفسیر قضایی میباشد.
نظر اتفاقی
مطابق ماده ۱۳۹ قانون مدنی حریم قنات متعلق به مالکین اولیه قنات است و شخص حقیقی یا حقوقی دیگری مالک حریم قنات نیست.
از دیگر سوی مطابق تبصره ماده ۱۷ قانون توزیع عادلانه آب، تشخیص حریم چاه و قنات و مجرا با کارشناسان وزارت نیرو است.
با این وصف هیچ کدام از اشخاص قید شده در متن سوال، مالک حریم قنات نیستند.