وضعیت حکم سرپرستی طفل در فرض اثبات حیات والدین واقعی وی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۰/۰۲/۰۴
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر محمود آباد
موضوع
وضعیت حکم سرپرستی طفل در فرض اثبات حیات والدین واقعی وی
پرسش
زوجین به لحاظ اینکه فرزند نداشتند سرپرستی بچه دیگری را به عنوان پسر خوانده قبول کردند و نیز در قرار و حکم سرپرستی قید شد که یک سوم از اموال خود را برای آینده بچه به وی بدهند. حال اگر بچه دارای والدین باشد اولاً؛ آیا باحیات والدین سرپرستی صحیح است؟ ثانیاً؛ در خصوص واگذاری یک سوم از اموال که در حکم سرپرستی قید شده آیا این واگذاری صحیح است؟
نظر هیئت عالی
اولاً؛ با احراز حیات والدین واقعی طفل، این امر مفسد و مخل سرپرستی نیست. ولیکن جهت قسمت اخیر بند ۳ ماده ۱۶ قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب ۱۳۵۳ با توافق زوجین سرپرست طفل با پدر و مادر واقعی، حکم سرپرستی قابل فسخ است.
ثانیاً؛ با فسخ حکم سرپرستی، تعهدات زوجین سرپرست از جمله موارد مذکور در ماده ۵ قانون یادشده نسبت به طفل تحت سرپرستی ملغی خواهد شد و در صورتی که زوجین سرپرست وجوه یا اموالی را به طفل تحت سرپرستی منتقل کرده باشند، می توانند استرداد آنها را از دادگاه بخواهند.
نظر اکثریت
دادگاه در حکم سرپرستی دائم با در نظر گرفتن شرایط اطمینانبخش جهت نگهداری طفل، بعضی از موارد حتی با شرط اینکه یک سوم اموال زوجین به نام طفل شود را صادر می کند و این واگذاری ممکن است در قالب عقد صلح از ناحیه زوجین صورت گیرد و پیرامون پاسخ قسمت اول سوال، در صورتی که پدر و مادر واقعی طفل شناسایی شوند و برای ادامه نگهداری طفل از طریق زوجین سرپرست توافق نکنند، دادگاه وفق بند ۳ ماده ۱۶ قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست میتواند حکم سرپرستی را فسخ کند و در صورت موافقت پدر و مادر واقعی طفل به ادامه سرپرستی زوجینِ حکم سرپرستی، خدشه ای بر آن وارد نیست؛ مگر در موارد سه گانه ماده ۱۶ قانون اخیرالذکر. دادگاه میتواند حکم سرپرستی را فسخ کند و در صورت فسخ حکم سرپرستی، مالکیت یک سوم اموال مورد انتقال به طفل هم، به تبع لغو حکم سرپرستی به زوجین اعاده میشود؛ چرا که در تبصره این ماده قانون اخیرالذکر قید شده که در صورت فوت طفل، اموالی که به عنوان صلح به طفل منتقل شده است، به زوجین مسترد میشود.
نظر اقلیت
به لحاظ آنکه یکی از شرایط صدور حکم سرپرستی زوجین متقاضی طفل بی سرپرست، عدم شناسایی پدر و مادر طفل است در صورتی که پدر و مادر واقعی طفل شناخته شوند، بر طبق بند ب ماده ۶ قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، حکم سرپرستی فسخ میشود و به تبع آن اموالی که بر اساس آن حکم به طفل منتقل شده قابلیت بطلان و اعاده به زوجین را دارد؛ مگر آنکه زوجین در قالب عقد صلح به طفل واگذار کنند. عقد صلح که از عقود لازم است قابلیت فسخ یا بطلان در چنین شرایطی را ندارد.