ورود به حریم خانه باغ

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۱۰/۱۱
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر زنجان
موضوع
ورود به حریم خانه باغ
پرسش
ماموران در یک خانه باغی که دیواری ندارد به فردی درباره سرقت مشکوک می شوند وقتی وارد خانه باغ می شوند ظروف پلاستیک مشروبات را مشاهده می کنند و از اینکه ساکنین ظروف را به قصد امحاء خالی میکردهاند از بویی که در فضا پخش شده بود دریافتهاند که ظروف مزبور حاوی مشروبات الکلی بوده است،
۱. آیا ماموران می توانند به مشهود بودن جرم ورود به خانه باغ را توجیه کنند؟
۲. رسیدگی به این اقدامات ماموران در صلاحیت دادسرای عمومی است یا نظامی؟
نظر هیات عالی
ورود به اماکن غیر عمدی و منازل اشخاص نیاز به اجازه موردی از مقام قضایی مربوط است (مواد ۵۵ و ۱۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری) و در صورت عدم اخذ مجوز قضایی موضوع مشمول مواد ۶۹۱ یا ۶۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) میباشد و صرف مشکوک بودن، موجب شمول عنوان جرم مشهود نیست و مطابق ماده ۴۳ قانون آیین دادرسی کیفری دراین خصوص تصریح دارد. در خصوص مرجع صالح، با توجه به تعریف جرم در مقام ضابط در تبصره ماده ۵۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری فقط در حین انجام وظایف در ارتباط با جرایم مشهود و یا در راستای اجرای دستور مقام قضایی، جرم در مقام ضابط قابل تحقق است. و لذا موضوع سوال در صلاحیت سازمان قضایی است.
نظر اتفاقی
اولا که ماموران مشکوک به سرقت بوده اند و در چنین مواردی وفق ماده ۴۳ قانون آیین دادرسی کیفری ماموران تکلیف داشته اند از مقام محترم قضایی کسب تکلیف کنند.
ثانیا فقدان دیوار دلالت بر فقدان حریم نمی کند و خود دیوار حریم نیست بلکه مبرز و نشان دهنده حریم است و براساس مواد ۱۳۶ از قانون مدنی حریم نیز مقدار زمین اطراف ملک است که برای کمال انتفاع از آن ضرورت دارد و همین حریم (مقدار زمین اطراف ملک) وفق ماده ۱۳۹ از همان قانون در حکم ملک صاحب حریم است.
بنابراین ماموران از ابتدا حق ورود نداشته اند مضافاً اینکه ماموران پس از ورود و تفتیش کشف کرده اند که محتویات ظروف مشروبات الکلی است به عبارت دیگر متوجه شدن بوی پیچیده در فضا پس از خالی کردن محتویات ظروف به زمین توسط ساکنین در اثر اقدامات مفتشانهی آنان رخ داده است پس در فرض اخیر نیز با جرم مشهودی مواجه نبوده اند.
۱. در پاسخ سوال اول چون ماموران با جرم مشهودی مواجه نبوده اند، ورود به منزل آنان توجیه قانونی ندارد.
۲. در پاسخ سوال دوم نیز مشخص است وقتی ماموران در مواجهه با جرم مشهود نباشند وفق مفهوم مخالف تبصره ۴ ماده ۵۹۷ از قانون آ.د.ک، اقداماتشان در حین انجام وظیفه قانونی آنان است که وفق ماده ۵۹۷ از همان قانون رسیدگی به جرایم واقع شده در حین انجام وظیفه ماموران در سازمان قضایی رسیدگی میشود.