وجه تمایز طلاق در صورت مجهول المکان و غایب مفقودالاثر بودن زوج

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۴/۳۰
برگزار شده توسط: استان اردبیل/
موضوع
وجه تمایز طلاق در صورت مجهول المکان و غایب مفقودالاثر بودن زوج
پرسش
زمانیکه زوجه به طرفیت زوج دعوای طلاق طرح می کند و زوج را مجهول المکان اعلام می کند آیا دادگاه باید مقررات مربوط به غایب مفقودالاثر را در مورد طلاق زوجه و غیبت زوج رعایت کند؟ اساساً چه تفاوتی بین مجهول المکان بودن و غایب مفقودالاثر وجود دارد؟
نظر هیئت عالی
ممکن است در دو مورد زوج، (خوانده دادخواست طلاق)، تقدیمی از ناحیه زوجه قرار گیرد. ۱- در صورتی که تخلف زوج نسبت به یکی از شروط ضمنالعقد محقق شود که در اینصورت دادگاه با احراز تخلف از شرط، حکم طلاق صادر می کند. ۲- در صورتی که زوجه به عنوان عسر و حرج، (زوج مجهول المکان) را خوانده قرار دهد که در اینصورت نیز دادگاه پس از احراز عسر و حرج، حکم طلاق صادر می کند. در این دو مورد مجهول المکان بودن زوج ارتباطی به غایب مفقودالاثر ندارد اما در صورتی که زوجه هیچ یک از دو مورد فوق را جهت تقاضای طلاق اعلام نکند و صرفاً مدعی باشد که شوهرش منزل را ترک کرده و از او اطلاعی ندارد در این مورد مقررات مربوط به شخص غایب مفقودالاثر اعمال و سپس حکم طلاق صادر میشود.
نظر اکثریت
مطابق ماده ۱۰۱۱ قانون مدنی ایران غایب مفقودالاثر کسی است که از غیبت او مدت بالنسبه مدیدی گذشته و از او به هیچ وجه خبری نباشد. براین اساس می توان گفت هر مفقودالاثری، مجهول المکان است ولی هر مجهولالمکانی مفقودالاثر نیست. ممکن است مردی همسر و فرزندان خود را به جهاتی از جمله ایذا و اذیت آنها، ترک نفقه و کینه توزی و انتقامجویی ترک کند و مکان خود را از آنها پنهان و مخفی نگه دارد و زوجه به جهت عسر و حرج دعوای طلاق مطرح کند در این حالت نمی توان به او مفقودالاثر گفت. زیرا احتمالاً از او سراغ وجود دارد ولی مکان او و آدرس او معلوم نیست پس او مجهول المکان است و لازم نیست در این مورد مقررات مربوط به غایب مفقودالاثر مخصوصاً مواد ۱۰۲۹ و ۱۰۳۰ قانون مدنی ایران رعایت شود و زن او بعد از چهار سال تمام طلاق داده شود. در رسیدگی، دادخواست و خواسته زوجه مبنا و ملاک است اگر او شوهر خود را مجهول المکان اعلام کرد از طریق انتشار آگهی، ابلاغ اخطاریهها و دادنامهها انجام میشود اگر او را مفقودالاثر اعلام کرد از مقررات مربوط به غایب استفاده میشود در هر حال در رسیدگی نسبت به اینکه زوج واقعاً مجهول المکان است یا خیر تحقیق میشود.
نظر اقلیت
چون در طلاق غیابی، آثار آن قابل جبران نیست ممکن است زن بعد از طلاق، ازدواج کند و اگر شوهر پیدا شود زندگی او از هم میپاشد و متضرر میشود بهتر است در هر حال مقررات مربوط به طلاق غایب رعایت شود و چهار سال انتظار برای زوجه رعایت شود.