نحوه اخراج مازاد بر ثلث در صورت عدم تنفیذ وصیت توسط کل یا بعضی از ورثه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۰۴/۱۵
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر بابلسر
موضوع
نحوه اخراج مازاد بر ثلث در صورت عدم تنفیذ وصیت توسط کل یا بعضی از ورثه
پرسش
چنانچه موصی در وصیت نامه سه مورد (سه قطعه) از املاک و دارایی خود را به عنوان وصیت عهدی یا تملیکی برای فوت خود وصیت کند و وصیت مذکور زاید بر ثلث باشد و بر فرض اینکه بعضی از ورثه یا همه آنها نسبت بر زاید بر ثلث وصیت متوفیٰ را تنفیذ ننمایند، اخراج مازاد بر ثلث از وصیت مذکور به چه نحو خواهد بود؟ آیا باید به ترتیب وصیت عمل شود و هر کدام که مازاد بر ثلث است باید در صورت عدم تنفیذ خارج شود یا ثلث ترکه باید به نسبت از کلیه موارد اشاره شده در وصیت نامه لحاظ گردد؟
نظر هیئت عالی
پس از فوت موصی، حقوق و دیون و واجبات مالی او از ماترک پرداخت میشود. بر اساس مقررات ماده ۸۴۹ قانون مدنی، اگر موصی زیاده بر ثلث به ترتیب معینی وصیت به اموری کرده باشد و ورثه زیاده بر ثلث را اجازه نکنند، به همان ترتیبی که وصیت کرده از ترکه خارج میشود تا میزان ثلث و زاید بر ثلث باطل خواهد شد و اگر وصیت به تمام و یک دفعه باشد، زیاده از همه کسر میشود. بنابراین، اتفاق نظر ارائه شده قابل تأیید میباشد.
نظر اتفاقی
چنانچه موصی در وصیت نامه، وصیت عهدی یا تملیکی به اموال مختلف در زمان واحد را به موجب یک وصیت نامه وصیت نماید؛ مثلاً در وصیت نامه قید نماید منزل مسکونی مرا با محوطه آن به (الف) بدهند و فلان زمین را برای هزینه کفن و دفن، واجبات مالی، خیرات و مبرات، ساخت اماکن مذهبی و غیره خرج نمایند و فلان ملک را به پسرم بدهید؛ در اینصورت چنانچه تمام یا بعض از ورثه زاید بر ثلث از ترکه را در خصوص وصیت موصی تنفیذ ننمایند، ثلث ترکه باید از هر سه مورد اشاره شده در وصیت نامه لحاظ شود.
نظر حضرت امام (ره) در تحریرالوسیله کتاب، «الوصیه» مسئله ۳۴ و نیز عبارت آخر ماده ۸۴۹ قانون مدنی بر همین مبنا استوار است اما چنانچه وصیت به اموال مختلف در زمانهای متفاوت باشد به ترتیب؛ یعنی وصیت به اموری کرده باشد و ورثه زیاده بر ثلث را اجاره نکنند، به همان ترتیبی که وصیت کرده است ترکه خارج میشود