میزان تقصیر در تصادف رانندگی – نشست قضایی (۱)

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۱۰/۰۳
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر عنبر آباد
موضوع
میزان تقصیر در تصادف رانندگی
پرسش
در صورتی که در اثر تصادف در برخورد دو وسیله نقلیه زمینی راننده یا سرنشینان آنان کشته شوند یا آسیب ببینند مطابق ماده ۵۲۸ ق. م. ا مصوب سال ۱۳۹۲ در صورت انتساب برخورد به هر دو راننده هر یک مسئول نصف دیه راننده مقابل و سرنشینان هر دو وسیله نقلیه میباشد. سوال این است در صورتی که راننده یا سرنشینان یکی از وسایل نقلیه کشته شوند و یا آسیب ببینند مطابق با نظریه افسر کاردان فنی تصادفات یا هیأت کارشناسان رسمی دادگستری یکی از وسائل نقلیه ۷۰% و دیگری ۳۰% تقصیر داشته باشد آیا مطابق ماده ۵۲۸ ق.م. ا مصوب سال ۱۳۹۲ راننده مقصر مسئول پرداخت نصف دیه میباشد یا مسئول پرداخت به میزان تقصیر اعلام شده (نظر کارشناسی) میباشد ؟
نظر هیئت عالی
اولا بر اساس ماده ۵۲۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در موارد برخورد دو وسیله نقلیه زمینی، آبی یا هوایی، هرگاه راننده یا سرنشینان آنها کشته شوند یا آسیب ببینند، در صورت انتساب برخورد به هر دو راننده، صرف نظر از میزان تقصیر، هر یک مسئول نصف دیه راننده مقابل و سر نشینان هر دو وسیله نقلیه میباشد و رای وحدت رویه ۷۱۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۶ نیز موید این نظر است.
ثانیا ماده ۵۳۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، ناظر به شرکت در جرم است و با توجه به صراحت ماده مذکور، شرکاء به طور مساوی ضامن میباشند؛ هر چند تأثیر رفتار شرکاء متفاوت باشد. همچنین واژه (سبب) مذکور در ماده ۵۳۳، با توجه به سیاق ماده و لزوم وجود رابطه علیت به مفهوم علت میباشد؛ لیکن در صورت مداخله عوامل مختلف در وقوع جنایت با توجه به فروض مختلف (جمع بین مباشرین یا مسببین یا جمع بین سبب و مباشر) حسب مورد با مواد قانونی مربوط منطبق میباشد. به طور مثال در جمع بین مباشرین به نحو اشتراک، مسئولیت قانونی مطابق ماده ۴۵۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، به نسبت مساوی میباشد و آنچه در ماده ۵۲۶ قانون موصوف آمده است فرض جمع بین مباشرین و مسببین است که در صورت وجود استناد جنایت به تمام عوامل مذکور، میزان مسئولیت هر یک مساوی خواهد بود؛ مگر اینکه میزان تأثیر رفتار مرتکبان متفاوت باشد که در این صورت هر یک به میزان تأثیر رفتارشان مسئول هستند. در صورت انطباق فرض مطروحه با شرایط ماده ۵۲۶ قانون یاد شده، میزان تأثیر هر یک از عوامل بر اساس نظریه کارشناسی که مورد وثوق دادگاه بوده و منطبق با اوضاع واحوال قضیه باشد تعیین میشود و به هر صورت نظریه کارشناس طریقیت دارد. شایسته ذکر است چنانچه در قوانین خاصی نظیر ماده ۱۶ قانون بیمه اجباری، خسارت های وارد شده به اشخاص ثالث در اثر حوادث وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵ میزان تقصیر، معیار توزیع مسئولیت باشد، مطابق مقررات خاص مربوطه رفتار خواهد شد.(نظر فوق؛ نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۶۳۲ مورخ ۱۳۹۷/۱۰/۲۳ اداره کل حقوقی قوه قضاییه است که مورد تأیید اعضای هیأت عالی نشست های قضایی میباشد).
نظر اتفاقی
نظر به اینکه در ماده ۵۲۸ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ هر یک از طرفین را مسئول نصف دیه راننده مقابل و سرنشینان هر دو وسیله نقلیه دانسته است لذا با استناد به رای وحدت رویه ۷۱۷ مصوب مصوب ۱۳۹۰/۰۲/۰۶ که هرگاه برخورد دو یا چند وسیله نقلیه منتهی به قتل سرنشین یا سرنشینان آنها گردد مسئولیت هر یک از رانندگان در صورت تقصیر به هر میزان باشد به نحو تساوی خواهد بود لذا با توجه به اینکه ماده ۵۲۸ در سال ۹۲ بر اساس رای وحدت رویه ۷۱۷ مصوب ۹۰ میباشد لذا راننده مقصر مسئول پرداخت به میزان نصف دیه میباشد.