منظور از اجازه زن در ماده ۱۰۴۹ قانون مدنی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۱/۰۸/۱۰
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر مینودشت
موضوع
منظور از اجازه زن در ماده ۱۰۴۹ قانون مدنی
پرسش
با توجه به ماده ۱۰۴۹ قانون مدنی که بیان میدارد: «هیچکس نمی تواند دختر برادر زن و یا دختر خواهر زن خود را بگیرد؛ مگر با اجازه زن خود» بیان کنید: ۱- مقصود از اجازه در ماده فوق الذکر چیست؟ ۲- اذن یا اجازه مذکور حق است یا حکم؟ ۳- ضمانت اجرای این ماده چیست؟ ۴- چنانچه در عقد واحد عمه و برادرزاده را مثلاً تزویج کند حکم عقد متعدد چیست؟ ۵- حکم ماده مذکور در عقد موقت و دائم چیست؟
نظر هیئت عالی
۱- همانطور که در جلد دوم تحریرالوسیله امام خمینی (ره) در مسئله شماره ۹ در باب مصاهره آمده اجازه موضوع بحث مانند اجازه فضولی است که در هر دو مفهوم اذن و اجازه قابلیت اعمال دارد. بنابراین، ممکن است قبل از ازدواج، زن اذن دهد و یا پس از ازدواج در قالب اجازه آن را نافذ کند. ۲- اذن یا اجازه مذکور در ماده ۱۰۴۹ حق است و قابلیت اسقاط دارد. ۳- ضمانت اجرای ماده قانونی بطلان عقد در فرض عدم اجازه (رد) است. ۴ – اگر در عقد واحد عمه و برادرزاده را تزویج کند، صرف حضور عمه در مجلس عقد کافی برای اجازه نبوده و عقد برادرزاده باطل است.۵ – در این باره فرقی بین عقد موقت یا دائم نیست.
نظر اکثریت
بند ۴:
در عقد واحد چون هر دو در یک جلسه حضور داشتند بنابراین، اذن و اجازه بخودی خود احراز میشود و ماده ۲۴۹ قانون مدنی مرتبط با مبحث نکاح نیست؛ بلکه مربوط به معاملات است.
نظر اقلیت
بند ۴:
به صراحت باید اذن داده شود. (ماده ۲۴۹ قانون مدنی)
بند ۱،۲،۳،۵: (اتفاق نظر)
اجازه استصوابی است نه استطلاعی مثل معامله فضولی. لذا باید اذن بگیرد و اذن، دخالت در ماهیت امر دارد و اذن مذکور نیز حق بوده پس قابل اسقاط است و ضمانت اجرای این ماده نیز این است که اگر اجازه نداد عقد باطل است و با توجه به اطلاق ماده، مشمول هر دو عقد (دائم و موقت) میشود.