ملاک محاسبه خسارات تاخیر تادیه چک از دعاوی غیر مستند به چک

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/01/23
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک
موضوع
ملاک محاسبه خسارات تاخیر تادیه چک از دعاوی غیر مستند به چک
پرسش
برابر با ماده واحده مصوب مجمع تشخیص نظام به تبصره الحاقی ماده 2 قانون صدور چک خسارت تاخیر تادیه، بدهی ناشی از صدور چک از تاریخ چک لغایت زمان وصول آن محاسبه می‌گردد در حالی که ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی در سایر دیون شاخص سالیانه را مد نظر قرار داده است. با توجه به دوگانگی در محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک و سایر اسناد اعم از سفته یا سایر اسناد عادی ذمه‌ای و اختلاف عددی قابل ملاحظه نرخ شاخص ماهیانه و سالیانه و ترجیح بلامرجع چک نسبت به سایر اسناد بدهی و تشتت رویه در اجرای احکام مدنی در خصوص نحوه‌ی محاسبه خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص سالانه یا ماهانه توجهاً به منطوق نظریه مشورتی شماره 902/919/630 مورخ 1399/09/21 اداره حقوقی قوه قضاییه تفسیر و استنباط از نظریه مذکور در موارد عدم تصریح در حکم دادگاه اعلام نظر فرمایید محاسبه خسارت تاخیر تادیه در غیر مورد چک با شاخص سالانه می‌باشد یا ماهانه؟
نظر هیات عالی
با توجه به ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی ملاک و مبنای محاسبه خسارت تاخیر تادیه در مطالبات ریالی مستند به غیر چک «شاخص سالیانه» که توسط بانک مرکزی محاسبه و اعلام می‌گردد می‌باشد.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه حکم ماده 522 ق.آ.د.م. مبنای تقنین آن کاهش ارزش پول است و ملاک سالیانه ذکر شده در این ماده از باب غلبه است از این جهت که عمدتاً از جانب بانک مرکزی سالیانه معمولاً شاخص‌های تورمی اعلام می‌شود، اما در وضعیت فعلی جامعه حسب مورد شاخص های ماهیانه و فصلی و گاهی نقطه به نقطه توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود و در مبنای اعلام شده در تئوری‌های مطرح شده برای ماده 522 ق.آ.د.م.باید تفسیری که به عدالت نزدیک‌تر است مورد اجرا قرار گیرد، لذا در هر حال ملاک در دیون وجه نقد که مستند آن چک یا غیر چک باشد فرقی ندارد بلکه در هر حال باید خسارات تاخیر تادیه ماهیانه مورد حکم قرار گیرد.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه حکم ماده 522 ق.آ.د.م قانون خاص در خصوص امکان مطالبه خسارات تاخیر تادیه است و در این ماده صراحتاً به شاخص سالیانه اشاره کرده است و تبصره ماده 2 قانون صدور چک صرف نظر از اینکه مبنا و مبدا خسارت تاخیر تادیه زمان سررسید چک است صحبت می‌کند نه این که تصریح به لزوم محاسبه خسارت تاخیر بر اساس شاخص ماهیانه کند، بنابراین مطلقاً ملاک محاسبه خسارت تاخیر تادیه (چه در دیون مبتنی بر چک و چه غیر آن) خسارت سالیانه است.
نظر ابرازی
ضمن پذیرش دیدگاه‌های مطرح شده توسط دو گروه اکثریت و اقلیت اول، قائل به تفکیک هستیم و در مورد چک می‌بایست مستنداً به تبصره ماده 2 قانون صدور چک ملاک محاسبه خسارات تاخیر تادیه بر مبنای شاخص ماهیانه باشد ولی در خصوص خسارات تاخیر تادیه برای دیون غیر مبتنی بر چک با توجه به حکم ماده 522 ق.آ.د.م ملاک محاسبه شاخص سالیانه است.