مطالبه عین یا قیمت یوم الادای مَهر توسط زوجه متوفی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۰/۰۹/۱۰
برگزار شده توسط: استان قم/
موضوع
مطالبه عین یا قیمت یوم الادای مَهر توسط زوجه متوفی
پرسش
زوج در سال ۱۳۸۰ فوت کرده و زوجه مَهر خویش را که ۱۵۰ سکه بهار آزادی است اکنون مطالبه کرده است. چنانچه از زوج متوفیٰ به جز یک خانه چیزی باقی نمانده باشد آیا مَهر زوجه به قیمت امروز سکه محاسبه میشود یا زمان فوت زوج؟
نظر هیئت عالی
موضوع مَهر تعداد یک صد و پنجاه قطعه سکه بهار آزادی است که این مَهر بر ذمه زوج مستقر بوده که با فوت او به ماترک وی منتقل شده است. فوت زوج و گذشت زمان، ماهیت آن را تغییر نمی دهد. بحث محاسبه قیمت روز یا قیمت زمان فوت مربوط به مَهر از نوع وجه رایج کشور (ریال) است و سکه، وجه رایج محسوب نمی شود. بنابراین، در صورت مطالبه زوجه، باید تعداد ۱۵۰ قطعه سکه بهار آزادی به او تأدیه شود.
نظر اتفاقی
نظر اول: با توجه به ماده ۲۷۹ قانون مدنی، سکههای موردنظر، عین محسوب میشود (عین کلی) و با توجه به ماده ۳۵۱ قانون مدنی در عین کلی باید مقدار و وضعیت آن مشخص باشد و طبق تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی: «چنانچه مَهر وجه رایج باشد…»، چون سکه وجه رایج محسوب نمی شود باید عین سکه به زوجه تحویل شود. بدیهی است چنانچه زوجه به ما به ازای سکهها توافق کند، بهای ۱۵۰ سکه بهار آزادی به قیمت همان روز یعنی زمان ادا پرداخت میشود.
نظر دوم: سکه عین محسوب نمی شود؛ بلکه دین است. سکه مانند ۱۰۰۰ تومانی است و تا زمانیکه در اختیار قرار نگیرد عین معین نیست. عین مثل اتومبیلی که در زمان حیات زوج با شماره مشخص به مَهر زوجه درآمده است. بنابراین چون دین است در ذمه زوج بوده است. حال منتقل شده است به ورثه؛ لذا اگر آن را دین بدانیم باید قیمت زمان فوت به زوجه پرداخت شود. هر چند ایشان میتواند خسارت تأخیر تأدیه را هم مطالبه کند.