مطالبه اجرت المثل ایام زناشویی با توجه به عواملی مثل اعتیاد و بدرفتاری زوج

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۶/۰۹/۰۲
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک
موضوع
مطالبه اجرت المثل ایام زناشویی با توجه به عواملی مثل اعتیاد و بدرفتاری زوج
پرسش
اگر طلاق ناشی از تخلف زن نبوده بلکه عواملی مثل اعتیاد و بدرفتاری زوج و غیره باشد، آیا اجرت المثل به زوجه تعلق میگیرد؟ به عبارت دیگر «واو» بین دو جمله «هرگاه طلاق بنابه درخواست زوجه نباشد و نیز تقاضای طلاق ناشی از…» واو عاطفه است یا استیناف؟
نظر هیئت عالی
در تبصره ۳ ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب آبان ماه ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام چنین آمده است: «اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفتر موکول به تأدیه حقوق شرعی و قانونی زوجه اعم از مَهر، نفقه، جهیزیه و غیر آن میباشد». تبصره ۶ همان قانون نیز مقرر داشته است: «پس از طلاق در صورت درخواست زوجه مبنی بر مطالبه حق الزحمه کارهایی که شرعاً برعهده وی نبوده است…». بنابراین، هرگاه طلاق بنابر درخواست زوجه نباشد و نیز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوءاخلاق و رفتار وی نباشد به ترتیبی که در بندهای (الف و ب) تبصره مرقوم آمده، اجرت المثل و نحله از طرف دادگاه تعیین میشود.
بنابه مراتب در صورت وجود دو شرط دادگاه اجرت المثل را تعیین می کند:
۱- طلاق بنابه درخواست زوجه نباشد.
۲- تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوءاخلاق و رفتار وی نباشد. با توجه به اینکه طلاق در سوال مطروحه به درخواست زوجه بوده اجرت المثل به او تعلق نمی گیرد.
نظر اتفاقی
قانونگذار در تبصره ۳ ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، اجرای صیغه طلاق را موکول به تأدیه حقوق شرعی و قانونی زوجه (اعم از مَهر، نفقه، جهیزیه و غیر آن) به صورت نقد نموده است و در تبصره ۶ آن اعلام کرده است: «زوجه میتواند حق الزحمه کارهایی که شرعاً برعهده وی نبوده است را مطالبه نماید». در این صورت دادگاه ابتداءً از طریق تصالح اقدام می کند و در صورت عدم امکان تصالح، چنانچه ضمن عقد یا به موجب عقد خارج لازم، شرطی در خصوص امور مالی شده باشد طبق آن عمل میشود و در غیر اینصورت دادگاه با اجتماع دو شرط، اجرت المثل را تعیین مینماید:
۱- طلاق به درخواست زوجه نباشد.
۲- طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری و سوءاخلاق و رفتار وی نباشد. پس هرگاه این دو شرط با هم اجتماع کنند، دادگاه میتواند اجرت المثل را تعیین نماید والا اگر یک شرط منتفی شود تعیین اجرت المثل برای زوجه نیز منتفی میگردد. در فرض سوال چون درخواست طلاق از طرف زوجه است، گرچه ناشی از تخلف وی نباشد، دادگاه تکلیفی در تعیین اجرت المثل در ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش ندارد.