فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۸۹/۵/۲۶ و عدم تقسیم ترکه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۱/۰۹/۰۴
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر لاهیجان
موضوع
فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۸۹/۵/۲۶ و عدم تقسیم ترکه
پرسش
زوجه در زمان حیات خود کلیه حقوق سهمالارثش را به غیر صلح کرده است اما تاکنون به منتقل الیه پرداخت و تسلیم نشده است آیا حقوق منتقل الیه ناشی از انتقال مشمول ماده واحده قانون اصلاح موادی از قانون مدنی است؟
نظر هیئت عالی
به موجب ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۸۹/۵/۲۶ مقرر گردیده که «مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن ماده فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشده است نیز لازم الاجرا است.» بنابراین، در صورت فوت مقدم بر تصویب قانون و عدم تقسیم ترکه موضوع و مفاد تبصره ذیل ماده ۹۴۶ قانون مدنی حاکم بر موضوع خواهد بود.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه سهم الارث مصالح در زمان عقد صلح بهای اعیان بوده و مشخص میباشد و مورد صلح رسماً به متصالح انتقال پیدا کرده است موضوع سهم الارث و تقسیم آن که بعداً به موجب تبصره الحاقی به ماده ۹۴۶ قانون مدنی به آن اشاره شده منصرف از این موضوع بوده زیرا که متصالح در این فرض صاحب سهم الارث نیست تا موضوع تقسیم ترک و سهم آن مطرح گردد، بلکه مالک مورد صلح بوده است و در واقع اراده طرفین بر حقوق معینی بوده که در زمان انعقاد عقد انتقال پیدا کرده است، عرصه و ترکه مادامکه تقسیم نشده، بعداً ایجاد شده و خارج از اراده طرفین است.
نظر اقلیت
چون مصالح کلیه حقوق ناشی از سهم الارث خود اعم از موجود و آینده را صلح کرده است، محور اصلی صلح نامه تعیین سهم الارث و انتقال آن نمیباشد بلکه تعیین وارث است و متصالح قائم مقام مصالح در اخذ سهم الارث است. با توجه به اینکه مورد صلح به متصالح انتقال پیدا کرده است ایشان جانشینی مصالح که وارث بوده است میشود. لذا تا زمانی که ترکه تقسیم نشده است، سهم الارث موضوع انتقال، مثل سایر وراث مشمول عرصه و اعیان میشود. زیرا منتقلٌالیه قائم مقام وارثی است که مورد صلح را انتقال داده است که بر اساس تبصره الحاقی از عرصه و اعیان ارث میبرد.
• نظر ابرازی:
صلح عقدی است که در قانون آثار خودش را دارد، بنای آن بر تسامح و تساهل است و وقتی افراد میخواهند تابع عقود دیگر نباشند اراده خود را بر مبنای صلح میگذارند، در صلح نیازی به وجود منفعت نیست و صرفاً باید حق وجود داشته باشد. لذا ناظر به اموالی هم که در آینده ممکن است موجود باشند تسری پیدا می کند. پس متصالح جانشین مصالح بوده و کلیه حقوق سهم الارث که بعداً مطابق ماده ۹۴۶ قانون مدنی به مصالح تعلق می گرفت به ایشان منتقل میگردد.