غیابی یا حضوری بودن رای در مرحله تجدید نظر با وصف ابلاغ واقعی وقت رسیدگی به خوانده در دادگاه تجدید نظر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۰۳/۲۲
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر کامیاران
موضوع
غیابی یا حضوری بودن رای در مرحله تجدید نظر با وصف ابلاغ واقعی وقت رسیدگی به خوانده در دادگاه تجدید نظر
پرسش
مطابق ماده ۳۶۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی: «در مواردی که رای دادگاه تجدیدنظر مبنی بر محکومیت خوانده باشد و خوانده یا وکیل او در هیچ یک از مراحل دادرسی حاضر نبوده و لایحه دفاعیه و یا اعتراضیهای هم نداده باشند رای دادگاه تجدیدنظر ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ واقعی به محکوم علیه یا وکیل او قابل اعتراضو رسیدگی در همان دادگاه تجدیدنظر میباشد، رای صادره قطعی است.» ملاحظه میشود مقنن صرفا دو فرض حضور خوانده یا ارائه لایحه دفاعیه و یا اعتراضیه را در مرحله تجدیدنظر از موارد حضوری بودن رای در مرحله تجدیدنظر دانسته حال چنانچه رای اولیه غیابی بوده و نسبت به آن تجدیدنظر خواهی شده محکوم علیه غایب در هیچکدام از جلسات تجدیدنظر حاضر نشده لایحه دفاعیه و اعتراضیهای هم نداده ولیکن ابلاغ وقت رسیدگی تجدیدنظر به وی بهصورت واقعی بوده اعلام کنید که در صورت ابلاغ واقعی وقت رسیدگی به محکوم علیه، رای تجدیدنظر غیابی محسوب میگردد یا حضوری است؟
نظر هیات عالی
در صورتی که خوانده در هیچ یک از مقاطع رسیدگی مرحله اول (رسیدگی نخستین) حاضر نشده و لایحه ای نیز ارسال ننموده و ابلاغ واقعی به عمل نیامده باشد، و نتیجه رسیدگی دادگاه بدوی منجر به صدور حکم به بی حقی یا بطلان دعوی خواهان گردد و با اعتراض خواهان، دادگاه تجدیدنظر حکم به محکومیت خوانده (تجدیدنظر خوانده) صادر نماید، در فرضی که توجهاً به مواد ۳۰۳ و ۳۶۴ قانون آیین دادرسی مدنی، محکوم علیه در جلسه رسیدگی ماهوی دادگاه تجدیدنظر حاضر نشده و لایحه دفاعیهای نیز ارسال ننموده باشد و وقت رسیدگی نیز به کیفیت مرحله بدوی، ابلاغ واقعی نشده باشد، حکم صادرشده دادگاه تجدیدنظر، غیابی خواهد بود و ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ در همان دادگاه تجدیدنظر قابل واخواهی میباشد.
نظر اکثریت
ماده ۳۶۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم خاصی را بیان می کند و یک حالت ارفاقی برای محکوم علیه است و در این ماده ابلاغ واقعی به خوانده که از موارد حضوری تلقی شدن رای بوده خارج گردیده و چون مرحله تجدیدنظر، آخرین مرحله طرق عادی رسیدگی به پرونده است و خوانده در مرحله بدوی حضور نیافته لایحه ارسال ننموده ابلاغ هم واقعی نبوده؛ لذا رای غیابی بوده حال در مرحله تجدیدنظر هم که حضور نیافته و لایحه ارسال نکرده نیز رای غیابی است ولو اینکه بر خلاف ماده ۳۶۴ ابلاغ واقعی صورت گرفته باشد به هر حال نص و ظاهر ماده ۳۶۴ گویای غیابی بودن رای در مرحله تجدیدنظر ولو با ابلاغ واقعی میباشد.
نظر اقلیت
مطابق ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی: «حکم دادگاه حضوری است مگر این که خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طور کتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.» ابلاغ واقعی اخطاریه نیز از موارد حضوری بودن رای محسوب میگردد و عدم ذکر این مطلب در ماده ۳۶۴ از باب مسامحه بوده و ملاکی که در ماده ۳۰۳ در خصوص ابلاغ واقعی به مخاطب و در نتیجه حضوری تلقی شدن رای وجود دارد در ماده ۳۶۴ نیز وجود دارد و صرف عدم ذکر این عبارت موجب نمی شود که قائل به غیابی بودن رای در مرحله تجدیدنظر باشیم.