عدم احراز استطاعت زوج در صورت عند الاستطاعه بودن مَهر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۰۴/۰۵
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
عدم احراز استطاعت زوج در صورت عند الاستطاعه بودن مَهر
پرسش
در سند نکاحیه با توافق و اعلام زوجین مَهر به صورت عند الاستطاعه بر ذمه زوج قرار گرفته است. در صورتی که با این شرط یا قید، دعوای مطالبه مَهر علیه زوج طرح و دادگاه استطاعت زوج را احراز نکند، الف: دادگاه چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد؟ ب: آیا شرط مذکور موجب جهل به مَهر و در نتیجه بطلان آن میشود؟
نظر هیئت عالی
سوال مطروحه حاکی از این است که زوجین در حین وقوع عقد نکاح توافق کرده اند که زمانی زوجه میتواند مَهر خود را وصول نماید که زوج نسبت به پرداخت آن توانایی و استطاعت داشته باشد و قید عند الاستطاعه موجب جهل به مَهر نیست زیرا مقدار مَهر مشخص و معین است. در نهایت زوجه زمانی میتواند در مقام مطالبه برآید که زوج قادر به پرداخت باشد.
در صورتی که زوجه دعوای مطالبه مَهر را مطرح نماید و دادگاه پس از رسیدگیهای لازم به این نتیجه برسد که زوج توانایی پرداخت ندارد، رای به رد دعوا صادر خواهد کرد و هر وقت قدرت زوج بر تأدیه مَهر بر دادگاه ثابت گردد، حکم لازم را صادر خواهد نمود و همیشه و یا حتی به دفعات این دعوا قابل طرح خواهد بود.
نظر اتفاقی
نظر اول: عند الاستطاعه بودن مَهر موجب جهل به مَهر نبوده و باعث بطلان آن نمی شود. در خصوص خواسته، رای صادر میشود و در مرحله اجرا منوط به استطاعت زوج است (اجرای حکم).
نظر دوم: منوط کردن مَهر به شرط استطاعت، موجب عذری شدن معامله و موجب بطلان مَهر است چون شاید زوج تا ابد استطاعت پیدا نکند و باید قرار رد دعوا یا قرار عدم استماع صادر شود.
نظر سوم: شرط استطاعت مالی زوج باطل است ولی مَهر و اصل نکاح صحیح میباشد و به جهت باطل بودن شرط، دادگاه به آن ترتیب اثر نداده و رسیدگی خواهد کرد.