صلاحیت مرجع صالح نسبت به جرایم موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات ۱۳۷۵

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۰۷/۰۸
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر ورامین
موضوع
صلاحیت مرجع صالح نسبت به جرائم موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات ۱۳۷۵
پرسش
با عنایت به تصویب قانون کاهش حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ و نظر به ماده ۱۱ و تبصره آن از همان قانون مبنی بر نصف شدن مجازات جرائم تعزیری درجات ۴ تا ۸ مقرر در قانون، لذا حسب مراتب و با توجه به میزان مجازات حبس تعزیری بزه تصرف عدوانی (مزاحمت و ممانعت از حق) موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات ۱۳۷۵ که به ۱۵ روز تا شش ماه حبس تقلیل پیدا کرده است با در نظر گرفتن ماده ۱۹ ق.م.ا ۱۳۹۲ و ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و همچنین با امعان نظر به بند دو ماده ۳ از قانون وصول برخی از درآمد های دولت، همکاران محترم مستنداً در خصوص صلاحیت دادسرا یا صلاحیت مستقیم دادگاه کیفری دو جهت رسیدگی به جرائم موصوف اظهار نظر نمایند؟
نظر هیئت عالی
ملاک صلاحیت، مجازات قانونی جرم است و مجازات جرم مذکور درجه ۷ است و مستقیماً در دادگاه کیفری ۲ مطرح میشود و رای وحدت رویه ۸۰۷ دیوان عالی کشور در خصوص تصرف عدوانی املاک و اراضی متعلق به اشخاص خصوصی مثبت این نظر است.
نظر اتفاقی
همکاران محترم حاضر در جلسه قریب به اتفاق با ذکر دلائل ذیل الذکر، عقیده به صلاحیت دادگاه کیفری ۲ محل نسبت به جرائم موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۷۵، داشتند:
۱- حسب تصویب قانون کاهش حبس تعزیری ۱۳۹۹، مجازات بزه ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات ۱۳۷۵ در خصوص املاک متعلق به اشخاص حقیقی به نص ماده ۱۱ همان قانون اخیرالتصویب از جمله جرائم قابل گذشت تلقی گردیده و پیرو تبصره ماده ۱۱ قانون کاهش حبس تعزیری ۱۳۹۹، مجازات حبس بزههای قابل گذشت تعزیری درجات ۴ تا ۸، به نصف تقلیل می یابد و از آن جا که حبس مقدر در ماده ۶۹۰ تعزیرات ۱۳۷۵، یکسال حبس بوده و با تقلیل حکمی قانونگذار به حداکثر تا شش ماه حبس تعزیری تبدیل پیدا کرده که حسب ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی ۹۲، درجه ۷ تلقی میگردد.
۲- با توجه به ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری ۹۲، جرائم تعزیری درجه ۷ و ۸ در صلاحیت محاکم کیفری ۲ میباشد و دادسرا نقشی در انجام تحقیقات ندارد.
۳- اخیرا برخی از همکاران محترم محاکم به استناد بند ۲ از ماده ۳ قانون وصول برخی درآمد های دولت مصوب ۱۳۷۳ اشاره و استدلال داشتند که چون در بند ۲ از ماده ۳ قانون وصول اشاره شده که جرائم تعزیری که حداقل مجازات حبس کمتر از ۹۱ روز داشته باشند، تبدیل به جزای نقدی درجه ۵ (جایگزین) میگردد و بزه ماده ۶۹۰ از جرائم تعزیری درجه ۵ است و در صلاحیت دادسرا میباشد. در حالی که این استدلال ایرادهای اساسی دارد از جمله:
الف) قانون وصول، یک قانون مرتبط با شیوه اجرای مجازات است نه تعیین درجه مجازات. چراکه همانطور از بند ۲ ماده ۳ قانون وصول برداشت میگردد، مجازات اولیه بزه ماده ۶۹۰ تعزیرات، حبس بوده و اگر محکمه اعتقاد به حبس کمتر از ۹۱ روز داشته باشد بایستی از جزای نقدی مقرر در قانون وصول تبعیت کند بنابراین مجازات ثانویه جایگزین حبس، جزای نقدی است و این مجازات در عرض مجازات اولیه (حبس مقدر در ماده ۶۹۰) نبوده تا پیرو تبصره ۳ ماده ۱۹ ق.م.ا ۹۹ درجه شدیدتر، ملاک تعیین درجه قرار گیرد. لذا مبنای تعیین درجه مجازات یک رفتار مجرمانه، مجازات مقرر در عنصر قانونی است و از منطق حقوقی به دور میباشد که قانونگذار در قوانین پراکنده درجات بزه را تغییر دهد.
۴- ضمنا با محوریت قرار دادن قانون وصول برای تعیین درجه بزه بایستی هر ساله، درجه بزه ماده ۶۹۰ تعزیرات ۱۳۷۵ تغییر پیدا نماید که این امر دور از حکمت قانونگذار است.