صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۲/۱۲
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر دلیجان
موضوع
صدور گواهی انحصار وراثت در صورت عدم سابقه در ثبت احوال
پرسش
فردی حدود یکصد و پنجاه سال قبل فوت شده است. در حال حاضر افرادی خود را نوه یا نبیره وی معرفی می‌کنند. از متوفی هیچ‌گونه سابقه‌ای در ثبت احوال وجود ندارد و فاقد مشخصات سجلی است؛ استشهادیه‌های محلی مبنی بر انحصار وراثت نیز متکی به علم و یقین نیست. در ضمن مستدعی انحصار وراثت نیز اصرار به دریافت این گواهی دارد و اظهار می‌دارد، برای پرونده‌ای که در جریان رسیدگی است، نیاز مبرم به آن دارد. تکلیف دادگاه در این خصوص چیست؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۴) مدنی: از سوال مطروحه چنین مستفاد می‌شود که شخصی حدود صدو پنجاه سال پیش فوت کرده است و اکنون نواده‌های وی به منظور تحصیل ماترک نیازمند اخذ گواهی حصر وراثت می‌باشند؛ لذا به دادگاه مراجعه می‌کنند. در این صورت دادگاه با تحقیق از شهود در صورت احراز واقعیت برحسب مقررات، اقدام به صدور گواهی حصر وراثت خواهد کرد. گذشت زمان طولانی از فوت متوفی، مانع صدور گواهی حصر وراثت نیست. بدیهی است به موجب قانون شورای حل اختلاف مصوب سال ۱۳۸۷، صدور گواهی حصر وراثت در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار گرفته است.
نظر اکثریت
در فرض سوال نمی‌توان گواهی انحصار وراثت صادر کرد. اولاً: در گواهی انحصار وراثت که توسط دادگاه صادر می‌شود باید نسبت وراث با متوفی و سهم وراث از ارث وی مشخص شود که امکان این امر وجود ندارد. ثانیاً: در برگ درخواست و تقاضا باید مشخصات متوفی و وراث ایشان و نسبت آنها با متوفی ذکر شده باشد که در این خصوص هیچ یک از موارد مذکور امکان ندارد و با شهادت شهود هم بعید است مشخص شود.
نظر اقلیت
در مورد سوال، گواهی انحصار وراثت با استماع شهادت شهود و اخذ توضیح از آنها امکان‌پذیر است و شناسنامه موضوعیت ندارد. نبود شناسنامه مانع این امر نیست، ولی اگر شهود، شهادت دقیق و کافی ندادند، می‌توان آن را رد کرد.