شرط حضانت برای مادر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۳/۱۰
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر آق قلا
موضوع
شرط حضانت برای مادر
پرسش
حضانت مادر طبق ماده ۱۱۷۰ ق.م با فوت یا ازدواج مادر مرتفع میشود؛ حال اگر زوجین در ضمن طلاق شرط کنند که حضانت طفل تا ۱۳ سالگی با مادر باشد، اگر مادر ازدواج کند آیا حضانت پابرجاست یا مرتفع میشود؟ به عبارت دیگر ماده ی ۱۱۷۰ شامل حضانت قانونی میشود یا حضانت قراردادی را هم در بر میگیرد؟
نظر هیئت عالی
قواعد مربوط به حضانت طفل درجهت حمایت و رعایت مصلحت طفل است و قانونگذار در ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی مقرر داشته در صورت ازدواج مادر، حق حضانت با پدر خواهد بود، زیرا با ازدواج مادر حق تقدم در حضانت و سرپرستی طفل را از دست داده و تفاوتی بین حق حضانت ناشی از امر قانونی یا قراردادی نیست و در این صورت پدر حق دارد و مطابق ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده از دادگاه تقاضای تجدیدنظر نماید.
نظر اکثریت
ماده ۱۱۷۰ در ادامه ی ماده ۱۱۶۹ میباشد که ماده ی اخیر یک قاعده تکمیلی و در مقام حل اختلاف هست و ماده ۱۱۷۰ هم یک قانون تکمیلی بوده و امری نیست و این ماده نیز در مقام حل تنازع میباشد؛ کما اینکه مواد بعد از ۱۱۷۰ نیز در مقام حل تنازع میباشند؛ از طرفی حضانت هم حق است و هم تکلیف؛ چون حق است زوجین می توانند به یکدیگر واگذار کنند و ماده ی ۱۰ ق. م نیز اجازه ی چنین توافقی را داده است و علاوه بر این مطابق مواد ۹۵۹، ۹۶۰، ۹۷۵ سلب حق امکان پذیر هست؛ حضانت از فرزند امتیازی است که از طرف مقنن به افراد داده شده و قابل اسقاط است که نظریات مشورتی ۳۵۶۳/۷ و ۱۸۳۰/۷ نیز موافق آن میباشد؛ بنابراین با توصیفات فوق ماده ۱۱۷۰ شامل حضانت قراردادی نیز میشود و لذا توافق صورت گرفته صحیح و مطابق قانون بوده و حضانت مادر در صورت توافق یاد شده و ازدواج وی کماکان پابرجا میباشد.
نظر اقلیت
قاعده ماده ی ۱۱۷۰ از قواعد آمره هست و توافق خلاف آن جایز نبوده و قانونی نیست و لذا ماده ی ۱۰ ق. م نیز اینجا کارائی نداشته فلذا نمی توان توافقی خلاف آن کرد؛ بنابراین در صورت ازدواج مادر حتی در صورت توافق به پابرجا بودن حضانت برای مادر، با توجه به غیرقانونی بودن این توافق، حضانت مرتفع میشود.