سهم الارث زوجه از نمائات

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۷۹/۱۱/۰۲
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساری
موضوع
سهم الارث زوجه از نمائات
پرسش
آیا زوجه مردی که فوت کرده است و او قیم فرزندان خود میباشد از محصول مرکبات سهمی می برد؟ (با این فرض که اموال متوفیٰ تقسیم نشده باشد.)
نظر هیئت عالی
با توجه به ماده ۱۵ قانون مدنی، ثمره و حاصل مادامکه چیده و یا درو نشده است غیر منقول است. اگر قسمتی از آن چیده یا درو شده باشد، تنها آن قسمت منقول است و مبنای حکم ماده، تبعی بودن وصف غیر منقول برای ثمره و حاصل است. این وصف پس از جداشدن از زمین تغییر یافته و وصف مستقل خود را دارا میگردد که در هرحال با توجه به مواد ۹۴۷ و ۹۴۸ قانون مدنی زوجه میتواند حقوق قانونی خود را با رعایت مراتب فوق از محصول مرکبات استیفا کند.
-رجوع کنید به قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۸۷/۱۱/۶ و تبصره الحاقی مصوب ۸۹/۵/۲۶.
نظر اتفاقی
با دقت در بند (۲) ماده ۹۰۰ و ماده ۹۰۱ قانون مدنی، زوجه صاحب فرض در بهرهگیری از ارث زوج شناخته شده است که با توجه به مدلول ماده ۹۴۶ قانون مدنی محقق میشود، زوجه از اموال منقول، از هر قبیل که باشد ارث میبرد و در ماده ۹۴۷ ماده مذکور نیز آشکار است که زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث خواهد برد نه از عین آنها، مگر در موردیکه ماده ۹۴۸ همان قانون مقرر داشته است، فلذا در فرض سوال، ورثه مکلفند تا قیمت ابنیه و اشجار را در سهم زوجه پرداخت کنند، پس زوجه را از عین اشجاری که حینالفوتِ مورث وی موجود بوده است حقی نیست تا بعد از فوت مورث نیز برای عین نمائات اعم از متصل یا منفصل زوجه را صاحب حق فرض نمود، از طرفی به شرح آنچه گفته شد، زوجه از عین محصول که حین الفوت موجود بوده است فرض خود را خواهد برد و چون میوه موجود بر روی درخت نیز از اموال منقول شمرده شده و مشمول ماده ۹۴۶ قانون مدنی میباشد، به همین سبب می توان گفت که زوجه از عین آن اموال دارای نصیب است و لاغیر. حال اگر فرض شود (در فرض بعید) قبل از تقسیم و تحویل سهم زوجه از اموال منقول، نمائاتی حاصل آید طبعاً زوجه به نسبت فرض در نمائات محق شناخته میشود که البته این امر خروج موضوعی از فرض سوال دارد.