خلع ید از اموال منقول

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۷/۰۸
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر نکا
موضوع
خلع ید از اموال منقول
پرسش
خواهاندادخواستی به طرفیت شخصی دایر بر خلع ید از یک دستگاه تراکتور تقدیم کرده است، آیا خلع ید از اموال منقول وجاهت قانونی دارد؟
نظر هیئت عالی
نشستقضایی (*۱) مدنی:مطابق ماده ۳۰۸ قانون مدنی غصب استیلای ید برحق غیر است به نحو عدوان، اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است. با توجه به اطلاق حق و مال غیر، خلع ید از اموال منقول واجد عنوان قانونی است و اختصاص به اموال غیر منقول ندارد.
نظر اکثریت
خلع ید مختص اموال غیر منقول نیست وهیچ قانونی تقاضای خلع ید در خصوص اموال منقول را منع نکرده است و خلع ید در هر موردی که ید غاصبانه باشد اعم از اموال منقول و غیر منقول مصداق دارد. علت خواسته خلع ید در خصوص اموال منقول و در مورد مانحنفیه قابلیت استماع و رسیدگی را دارد و دادگاه باید در صورت تشخیص غاصبانه بودن عمل متصرف تراکتور حکم به خلع ید صادر کند.
نظر اقلیت
اگر چه قانونگذار خلع ید را مختص اموال غیر منقول ندانسته است ولی خصوصیتی که در اموال منقول از جهت سهولت در نقل و انتقال وجود دارد سبب میشود تا خلع ید در خصوص اینگونه اموال مصداق پیدا نکند زیرا در اموال غیر منقول بهصرف خلع ید به لحاظ ثابت بودن موضوع حکم (از جهت نقل و انتقال) حکم اجرا میشود و مشکلی در عمل پدید نمی آید اما در خصوص اموال منقول صرف رفع ید مال را به محکوم له نمیرساند بلکه باید مال به گونهیی از حیطه تصرفات غاصب خارج شود. بنابراین، مستلزم استرداد یا تحویل مال است. با توجه به مراتب یاد شده و خلع ید در خصوص اموال منقول کاربرد عملی ندارد و باید دعوای آن غیر قابل استماع باشد.