حق کسب و پیشه برای مغازه هایی که از قبل از سال ۱۳۴۷ به اجاره داده شده و توسط ورثه مستاجر در سال ۱۳۸۲ به افراد دیگر انتقال یافته

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۲/۰۲
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر بانه
موضوع
حق کسب و پیشه برای مغازه هایی که از قبل از سال ۱۳۴۷ به اجاره داده شده و توسط ورثه مستاجر در سال ۱۳۸۲ به افراد دیگر انتقال یافته
پرسش
در سال ۱۳۴۳ فرد (الف) مغازه خود را به فرد (ب) (به صورت شفاهی و بدون تنظیم قرارداد) به اجاره واگذار مینماید و تا سال ۱۳۴۷ فرد (ب) مشغول کسب و پیشه میگردد. در همان سال بنا به توافق فرد (الف) و (ب) مغازه به دو قسمت تقسیم میگردد که یک باب آن به فرد (ب) و باب دیگر آن به فرزند (ب) به صورت شفاهی با توافق فرد (الف و ب) به اجاره واگذار میگردد و تا سال ۱۳۷۶ مشغول کار میگردد. در همان سال فرد (الف) (مالک مغازه) فوت مینماید و همسر وی مغازهها را با تنظیم دو فقره قرارداد مستقل به افراد (ب و ج) واگذار مینماید. تا سال ۱۳۸۲ نامبردگان مشغول فعالیت می شوند. در همان سال فرد (ب) و همسرش هر دو فوت می کنند و مغازهها به عنوان سهم الارث به یکی از فرزندان فرد (ب) منتقل میشود و فرد مذکور با تنظیم قرارداد سه ساله و با امضای دو نفر شاهد، یک باب از مغازهها را (مغازه ای که فرد (ج) از سال ۱۳۴۷ در آن مشغول به کار بوده) به فرد (ج) اجازه میدهد و با انقضای مدت سه سال دادخواست تخلیه مغازه را طرح و به شورای حل اختلاف واگذار میکند. در نهایت حکم تخلیه صادر میگردد. در مانحنفیه آیا فرد (ج) میتواند حق کسب و پیشه تقاضا نماید و در صورت مثبت بودن پاسخ از چه تاریخی میتواند تقاضای حق کسب و پیشه نماید؟
ثانیاً: آیا شورای حل اختلاف صلاحیت رسیدگی به تقاضای وی را دارد؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه فرد (ج) از سال ۱۳۴۷ در یکی از مغازههای مورد قرارداد به کار و کسب اشتغال داشته و پس از فوت مالک نیز در همان مغازه کار میکرده و عقد اجاره مغازه قبل از سال ۱۳۵۶ با وی تنظیم گردیده و اجاره ادامه داشته است، بر طبق مقررات قانون روابط مالک و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ مستحق دریافت سرقفلی است. مطابق بند (۲) ماده ۱۱ قانون شوراهای حل اختلاف.
نظر اتفاقی
با توجه به اینکه اولین قرارداد اجاره شخص (ج) در سال ۱۳۴۷ منعقد گردیده است، قانون حاکم، قانون سال ۱۳۵۶ خواهد بود که اجاره شفاهی را نیز تجویز نموده است (ماده ۱ و ۷ قانون روابط موجر و مستاجر سال ۱۳۵۶). طبق ماده ۱۵ همان قانون نیز در صورت رعایت شرایط سه گانه ماده مزبور، مالک میتواند تقاضای تخلیه عین مستاجره را به طرفیت شخص (ج) – با توجه به اینکه مالک نماینده قانونی و قائم مقام شخص (ب) میباشد – از دادگاه بنمایند. حق کسب و پیشه نیز از تاریخ اولین اجاره نامه؛ یعنی از سال ۱۳۴۷ به مستاجر تعلق خواهد گرفت. لازم به ذکر است حق کسب و پیشه به مغازه ای که در سال ۱۳۴۷ در اختیار (ج) بوده، تعلق میگیرد. در خصوص اجاره منعقده با شخص (ب) سال (۱۳۴۲ تا ۱۳۴۷) حق کسب و پیشه قائم به شخص بوده و ورثه در رونق مغازه و کسب و پیشه دخالتی نداشته اند؛ بنابراین، قابل انتقال به ورثه نیست و از این بابت حقی برای آنها متصور نمیباشد. موضوع نیز با توجه به صراحت ماده ۷ قانون آیین نامه اجرایی ماده ۱۸۹ قانون برنامه سوم توسعه در صلاجیت شورای حل اختلاف میباشد