جایگزینی سفته به جای سکه در مَهر و چگونگی وصول آن

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۱۱/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر آمل
موضوع
جایگزینی سفته به جای سکه در مَهر و چگونگی وصول آن
پرسش
شوهری در قبال مَهر همسرش با وی توافق مینماید که به میزان تقریبی بهای سکهها سفته به وی بدهد که هر وقت بخواهد جهت دریافت آن اقدام کند و با افزایش قیمت سکهها، زوجه جهت دریافت وجه سفتهها اقدام نمی کند، ولی درخواست دریافت مَهر خود را از دادگاه مینماید. با این ترتیب، آیا شوهر موظف به پرداخت وجه سفتهها میباشد یا پرداخت مَهر بر اساس سکههای طلا صورت میگیرد؟(ضمناً سفتهها فاقد اعتبار میباشد).
نظر هیئت عالی
وقتی متعهد و متعهدٌله به تعهد جدیدی که قائم مقام تعهد اصلی است به جهتی از جهات تراضی نمایند، در اینصورت متعهد نسبت به تعهد اصلی بری الذمه میشود و ذمه وی به تعهد جدید اشتغال پیدا می کند.
بنابراین، چون زوجین تراضی کرده اند که سفتهها جایگزین سکه شود، زوجه فقط استحقاق مطالبه بهای سفتهها را داشته و باید از طریق دادگاه در مقام احقاق حق خود برآید. همچنین در صورتی که دادن سفتهها به منظور اطمینان خاطر بیشتر و تضمین بوده باشد، زوجه میتواند در صورتی که ادعای خود را در این خصوص ثابت کند، در مقام مطالبه سکهها برآید.
نظر اکثریت
با توجه به بند (۱) ماده ۲۹۲ قانون مدنی، این اقدام زن و شوهر و توافق آنان از موارد تبدیل تعهد میباشد. بدینگونه که متعهد و متعهدٌله به تبدیل تعهد اصلی به تعهد جدیدی که قائم مقام آن میشود به سببی از اسباب تراضی نمایند که در اینصورت متعهدٌبه تعهد اصلی بری میشود. بنابراین، چون زن و شوهر توافق نموده اند که زن بهجای تعهد اصلی که سکهها به عنوان مَهر بوده است، از سفتههای داده شده توسط شوهرش استفاده نماید. در اینصورت شوهر از پرداخت مَهر و سکههای طلا بابت آن که تعهد اصلی وی بوده است بری میشود، زن فقط باید از طریق سفتهها جهت مطالباتش اقدام کند.
نظر اقلیت
این نوع توافق از مصادیق تبدیل تعهد نمیباشد چرا که در این مسئله زن و شوهر توافق نموده اند که زن هم بتواند مَهر و بهای سکهها را از طریق سفتهها دریافت کند؛ یعنی سفتهها صرفاً وسیله پرداخت مَهر بوده است نه چیز دیگر. بنابراین، زن میتواند مَهرش را که همان سکه بوده است، مطالبه نماید و مرد موظف به تأدیه پرداخت مَهر میباشد.