صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/10/09
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهان
موضوع
توصیف مجرمانه واخواست چک بعد از اقاله قرارداد به لحاظ مراوده مالی دیگر
پرسش
شخص الف خودرو خود را به شخص ب می‌فروشد و در قبال آن یک فقره چک به مبلغ یک‌صد میلیون تومان از آقای ب دریافت می‌نماید پس از گذشت یک هفته طرفین قرارداد را اقاله می‌نماید، چنانچه شخص الف پس از اقاله قرارداد چک مذکور را به لحاظ مراوده مالی دیگری که با شخص ب دارد واخواست نماید مرتکب جرمی شده است؟ چه جرمی؟
نظر هیات عالی
در صورتی که شرط امانی بودن چک نزد فروشنده نشده باشد، وقوع جرمی متصور نمی‌باشد و موضوع از شمول بزه خیانت در امانت موضوع ماده 674 قانون تعزیرات خارج است و لذا صرف اقاله معامله برای امانی محسوب نمودن چک نزد فروشنده کافی نیست.
نظر اکثریت
یکی از شرایط بزه خیانت در امانت آن است که زمانی که مال با سند تحصیل مال سپرده می‌شود، همان زمان شرط استرداد و یا به مصرف معین رسانیدن آن وجود داشته باشد. یعنی درواقع مال به شرط استرداد یا به مصرف معین رسانیدن سپرده می‌شود، درحالی‌که در فرض سوال زمانی که شخص ب چک را به شخص الف می‌سپارد به عنوان ثمن معامله بوده ((و شرط استرداد و یا به مصرف معین رسانیدن)) در آن زمان وجود نداشته است و توافق بعدی طرفین مبنی بر اقاله قرارداد نمی‌تواند رابطه امانی بین طرفین آن‌گونه که در بزه خیانت در امانت شرط است (امانت قراردادی) ایجاد نماید. شخص ب در اثر اقاله قرارداد می‌بایست 100 میلیون تومان به الف بازگرداند و لزومی به استرداد همان چک موضوع قرارداد نمی‌باشد؛ چراکه مدیون است که در مقام ادای دین تعیین می‌نماید چه مالی را پرداخت نماید، بنابراین در فرض سوال جرمی اتفاق نیفتاده است.
نظر ابرازی
با توجه به اینکه با اقاله قرارداد عوضین می‌بایست مسترد شود و یکی از عوضین چک 100 میلیون تومانی پرداخت شده از سوی شخص ب می‌باشد؛ لذا در صورت امتناع از استرداد چک و واخواست آن توسط الف بزه خیانت در امانت موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامی محرز می‌باشد؛ چراکه پس از اقاله قرارداد چک نزد الف به حکم قانون امانت بوده است.