توافق خریدار و فروشنده در خصوص پرداخت ثمن معامله توسط ثالث

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۸/۱۰
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر نیشابور
موضوع
توافق خریدار و فروشنده در خصوص پرداخت ثمن معامله توسط ثالث
پرسش
در معامله اتومبیلی، خریدار برای پرداخت ثمن معامله از چک شخص ثالث استفاده می کند این موضوع در قرارداد فیمابین فروشنده و خریدار قید شده، حال در صورتی که چک برگشتی باشد آیا فروشنده طبق قرارداد میتواند الزام خریدار را به تأدیه ثمن معامله در دادگاه درخواست کند یا فقط حق رجوع به شخص ثالث را دارد؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (*۴) مدنی: به طور کلی بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم، پس از توافق طرفین در بیع و قیمت آن عقد بیع با ایجاب و قبول واقع میشود در سوال مطروحه عقد بیع فیمابین طرفین با ثمن معین محقق است. ثمن چکی است متعلق به شخص ثالث و این موضوع در قرارداد منعقده ذکر شده و بایع با قبول چک شخص ثالث موافق بوده و آن را بابت ثمن دریافت کرده و حق مراجعه به خریدار را ندارد ولو اینکه چک بیمحل باشد به این ترتیب خریدار با دادن چک شخص ثالث به فروشنده و قبول چک از ناحیه فروشنده خریدار در معامله انجام شده برائت ذمه حاصل کرده و دیگر مراجعه به وی وجاهت قانونی ندارد.
نظر اکثریت
با دریافت چک از سوی فروشنده به جای ثمن در واقع یک نوع تبدیل تعهد ایجاد شده است که موضوع آن از مصادیق بند دوم ماده ۲۹۲ قانون مدنی میباشد با توجه به اینکه مبیع و ثمن معامله مشخص و معلوم است از نظر قانون بیع صحیح بوده و اشکالی بر معامله وارد نیست زیرا وفق ماده ۳۳۸ قانون مدنی بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم بنا به مراتب و با توجه به اینکه بایع و مشتری به موجب قرارداد فیمابین پرداخت ثمن معامله را توسط ثالث قبول کرده اند، قرارداد مذکور به موجب ماده ۱۰ قانون مدنی بین طرفین نافذ است لذا در مانحنفیه فروشنده برای وصول وجه چک که منتهی به صدور گواهی عدم پرداخت شده است میتواند به شخص ثالث مراجعه و وجه چک رامطالبه کند.
نظر اقلیت
در صورتی که چک ثالث در ید فروشنده به هر نحوی پرداخت نشود ذمه خریدار به پرداخت ثمن مشغول است و فروشنده میتواند به خریدار مراجعه و ثمن معامله را مطالبه کند و پس از وصول ثمن چک ثالث را به خریدار مسترد دارد.