تسری حکم ماده ۹ تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه به بنیاد توسعه و عمران موقوفات.

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۴/۲۴
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک
موضوع
تسری حکم ماده ۹ تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه به بنیاد توسعه و عمران موقوفات.
پرسش
با توجه به ماده ۵۲۹ قانون آیین دادرسی مدنی و تبصره ماده ۹ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه و توجهاً به ماهیت فعالیت بنیاد توسعه و عمران موقوفات (با عنایت به اساسنامه تشکیل بنیاد مذکور)، آیا بنیاد مشمول حکم ماده ۹ مذکور است و از پرداخت هزینه دادرسی در محاکم و شورای حل اختلاف معاف است یا خیر؟
نظر هیئت عالی
حکم خاصی تبصره ماده ۹ تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه در معافیت از پرداخت هزینه های دادرسی قابل تسری به بنیاد توسعه و عمران موقوفات نیست، لذا معاف از پرداخت هزینه دادرسی نمیباشد.
نظر اکثریت
در این شک نیست که با توجه به خاص بودن حکم تبصره ماده ۹ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه و استفساریههای سال ۱۳۷۹ (بعد از تصویب و اجرای قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی) توسط مجلس شورای اسلامی از تبصره مذکور، مصادیق حصری و احصائی ماده ۹ مذکور استثنائاً از پرداخت هزینه دادرسی معاف هستند، اما بنیاد موضوع سوال، حسب اساسنامه آن در سال ۱۳۶۳ تشکیل شد و به نام موسسه و بعداً در سال ۱۳۸۹ تغییر نام داد به بنیاد توسعه و عمران موقوفات، که با توجه به اساسنامه آن نوع بنیاد (موسسه) عمرانی و اقتصادی است و توجهاً به ماده ۳ اساسنامه آن موضوع و اهداف آن فعالیت های بازرگانی و تولیدی بوده و هدف انتفاعی دارد اگر چه به موجب مواد ۲۹ و ۳۱ اساسنامه منافع حاصل از فعالیت های انتفاعی آن صرف توسعه و عمران موقوفات کشور میشود و با توجه به ماده ۳۰ اساسنامه که می گوید به منزله وقف عام است، بنیاد وقف عام هم نیست، در صورتی که تبصره ماده ۹ مقرره مذکور بنیادهای خیریه که هدف غیر انتفاعی دارند نه انتفاعی و موقوفات عام را که با توجه به ماده ۹ قانون مذکور و با رعایت شرایط مقرره مذکور به سازمان حج و امور خیریه واگذار می شوند معاف از هزینه دادرسی دانسته است نه بنیاد موضوع سوال را، از طرفی اصل بر تفسیر مضیق احکام و مقررات استثنائی است و در جایی که در شمول موردی تحت حکم خاص تردید داشت اصل بر عدم شمول حکم استثنائی بر مورد شک است، لذا بنیاد توسعه و عمران موقوفات چون یک بنیاد انتفاعی است (نه خیریه) از مصادیق موضوعات تبصره ماده ۹ نیست و از پرداخت هزینه دادرسی معاف نمیباشد چرا که اصل بر مساوات اشخاص در مقابل قانون است و ترجیح بنیاد موضوع سوال بر سایر بنیادها و نهادها ترجیح بلا مرجح است و صَرف منافع بنیاد برای توسعه و عمران موقوفات سبب حمل عنوان خیریه و غیر انتفاعی بر موضوع فعالیت بنیاد مذکور نیست.
نظر اقلیت
صرف نظر از اینکه صَرف درآمد های بنیاد موضوع سوال با توجه به اساسنامه آن در عمران و احیاء موقوفات سبب خیریه بودن بنیاد مذکور است ولی با توجه به اینکه به موجب ماده ۳۰ اساسنامه بنیاد مذکور به منزله وقف عام است و ماده ۹ و تبصره آن هم ناظر بر بندهای هفت گانه ماده ۱ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج اوقاف و امور خیریه است که در بند ۷ ماده ۱ مذکور (هر مال دیگری که به غیر عنوان وقف برای امور عام المنفعه و خیریه اختصاص یافته باشد در حکم موقوفه عام است) لذا با عنایت به اساسنامه بنیاد مذکور که به منزله وقف عام است و درآمد های آن که صرف عمران موقوفات میشود لذا مشمول تبصره ماده ۹ است و از هزینه دادرسی معاف است.