بررسی مجازات جنبه عمومی جرم در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۵/۱۰/۰۹
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم
موضوع
بررسی مجازات جنبه عمومی جرم در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی
پرسش
آیا در همه موارد ذکر شده در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی باید علاوه بر دیه، مجازات جنبه عمومی (دو تا پنج سال حبس) لحاظ شود یا مجازات جنبه عمومی تنها بر اساس شرایط مندرج در ماده ۶۱۴ قانون تعزیرات تعیین میگردد؟
نظر هیئت عالی
تعزیر مقرر در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ و ارجاع آن طبق ماده ۴۴۷ همین قانون به ماده ۶۱۴ قانون مجازات کتاب پنجم مبین این است که جنایات عمدی غیر قابل قصاص در صورتی قابل تعزیر است که از مصادیق ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی سال ۷۵ و تبصره آن باشد؛ در نتیجه نظریه اکثریت مورد تایید است؛ نظریه مورخ ۶/۴/ ۹۳ اداره حقوقی قوه قضاییه نیز بر تایید نظر اکثریت دلالت دارد.
نظر اکثریت
با توجه به این که اولاً: ماده ۴۰۱ که در مقام بیان مواردی است که قصاص ساقط است و در مقام بیان این نیست که صدمات مذکور در این ماده تعزیر دارد یا خیر؟ ثانیاً: معقول نیست که حارصه و دامیه و متلاحمه تعزیر نداشته باشد ولی ضرب و جرح منجر به کبودی، محکومیت ۵ سال حبس داشته باشد. این از روح قانون و قانونگذار به دور میباشد و تفسیر از قانون باید معقول و منطقی باشد. ثالثاً: با توجه به ماده ۴۴۷ قانون مجازات اسلامی که اشعار میدارد: در سایر جنایات عمدی مطابق «ماده ۶۱۴» عمل میشود و نگفته مطابق «مجازات ماده ۶۱۴» عمل شود، یعنی در صورتی که ضرب و جرح با صدر ماده ۶۱۴ مطابقت داشت، جنبه عمومی دارد در غیر این صورت جنبه عمومی ندارد؛ بنابراین همه مصادیق ضرب و جرح عمدی جنبه عمومی ندارند و تنها مواردی که با شرایط مندرج در ماده ۶۱۴ قانون تعزیرات مطابقت داشته باشد، مشمول جنبه عمومی است.
نظر اقلیت
همه موارد ذکر شده در ماده ۴۰۱ دارای جنبه عمومی است و مجازات آن بر اساس ماده ۴۷۷ قانون مجازات اسلامی مطابق ماده ۶۱۴ قانون تعزیرات عمل میشود؛ زیرا از ظاهر ماده این برداشت استنباط میشود و سایر صدمات چون در ماده ۴۰۱ از قانون مذکور ذکر نشده دارای جنبه عمومی نیست.