بررسی قابلیت اجرای رای داوران مشمول بندهای ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۱/۰۸
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نائین
موضوع
بررسی قابلیت اجرای رای داوران مشمول بندهای ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی
پرسش
چنانچه رای داوری مشمول بندهای ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی باشد ولی در مهلت مندرج در ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نسبت به آن تقاضای ابطال نشده باشد آیا قابلیت اجرا دارد و اگر قابلیت اجرا ندارد نسبت به تقاضای صدور اجراییه چه تصمیمی باید گرفته شود؟
نظر هیئت عالی
شرایط و موارد ابطال رای داور در مفاد ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی احصا گردیده که رسیدگی به آنها مستلزم درخواست ذینفع (تقدیم دادخواست) میباشد که دادگاه ذیصلاح بنا به تجویز ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی با توجه و رعایت موارد مندرج در ماده ۴۸۹ همان قانون رسیدگی و حکم به ابطال رای داور صادر می کند؛ بنابراین چنانچه دادخواست خارج از مهلت تقدیم شود و قرار رد دادخواست صادر و قرار اخیرالذکر قطعی شود با درخواست اجرایی رای داور، اجراییه مطابق مقررات قانون اجرای احکام مدنی صادر و عیناً اجرا میگردد؛ چه امر قضاوت شده است و نظریه مشورتی ۷/۳۱۶۷ مورخ ۸۹/۵/۳۰ اداره حقوقی نیز موید این تفسیر میباشد.
نظر اکثریت
در فرض سوال با عنایت به اینکه صدر ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی صراحتاً اعلام نموده که رای داوری در موارد ۷ گانه باطل میباشد و رای قابلیت اجرا ندارد، لذا صدور اجراییه ممکن نیست و دادگاه موظف به صدور اجراییه نمیباشد. چنانچه ذینفع درخواست صدور اجراییه را بنماید مقام قضایی با دستور « دفتر لایحه ثبت، با عنایت به اینکه حسب بند… ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای داوری باطل و قابلیت اجرا ندارد، اقدامی ندارد و پرونده بایگانی گردد» اتخاذ تصمیم مینماید.
هرچند در عمل، دستور قاضی به شرح فوق قابلیت اعتراض ندارد و به نوعی به ضرر محکوم له میباشد، ولی در واقع پیرامون موضوع فوق الذکر نقص قانونی وجود دارد و قانون میباید پیرامون فرض سوال صراحتاً تعیین تکلیف می نمود که چنانچه قاضی شرایط فوق را رأساً احراز کند چه تصمیمی و چه اقدامی میباید صورت دهد.
در فرض مختومه نمودن پرونده، ذینفع مجدداً میتواند دادخواست جدید مطرح و موضوع مجدداً رسیدگی گردد و موضوع اعتبار امر مختومه را ندارد.
نظر اقلیت
نظر به اینکه ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مواردی که رای داوری باطل و غیر قابل اجراست را بیان و احصا نموده است و ضمانت اجرای این مطلب را در ماده ۴۹۰ قانون مذکور بیان نموده است و عبارت «در مورد ماده فوق» تکلیف دادگاه را در رسیدگی به موضوع صراحتاً مشخص نموده است، لذا مادام که درخواست ابطال رای داور از جانب طرفین ظرف مهلت ۲۰ روز پس از ابلاغ رای داوری مطرح نشده باشد یا با استناد به ماده ۴۹۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی – در صورتی که دادخواست ابطال رای داور در خارج از موعد مقرر تقدیم دادگاه شده قرار رد دعوا صادرشده باشد؛ دادگاه مکلف است حسب ماده ۴۸۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی به درخواست ذینفع رای داور را به اجرا گذارد و نمی تواند با استناد به اینکه رای داور مشمول ماده ۴۸۹ قانون مزبور است و اساساً باطل و غیر قابلاجرا است، درخواست صدور اجراییه را رد کند.نظریه مشورتی ۷/۳۷۴۹مورخ ۱۳۸۷/۶/۱۸موید این موضوع میباشد.