امکان قلع و قمع بنا در راستای رفع تصرف عدوانی بدون طرح دادخواست

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۴/۱۵
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر کلاله
موضوع
امکان قلع و قمع بنا در راستای رفع تصرف عدوانی بدون طرح دادخواست
پرسش
چنانچه در مرحله اجرای حکم دادگاه کیفری دو مبنی بر رفع تصرف عدوانی متصرف اقدام به ساخت بنا و مستحدثات دیگر نموده باشد آیا با حکم رفع تصرف امکان تخریب بنا و قلع و قمع وجود دارد یا نیاز به طرح دعوی حقوقی قلع و قمع میباشد؟
نظر هیات عالی
در صورتی که دادگاه کیفری ۲ حکم به رفع تصرف عدوانی داده در موقع اجرای حکم چنانچه مستحدثاتی وجود دارد دادگاه حکم رفع تصرف را براساس قانون اجرای احکام مدنی اجرا اما برای قلع مستحدثات شاکی باید با تقدیم دادخواست به حق قانونی خود نائل آید.
نظر اکثریت
در دادگاه کیفری قاضی با احراز مالکیت حکم به رفع تصرف میدهد چراکه یکی از شرایط محکوم نمودن متصرف عدوانی اثبات مالکیت شاکی بر ملک متنازع فیه است و از طرفی ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات صراحت در اعاده به وضع سابق دارد و منظور از اعاده به وضع سابق یعنی همان حالت سابقی که عرصه داشته فرض نیز بر این است که اگر اعاده به وضع سابق را صرفاً بیرون راندن خوانده از عرصه بدانیم با سیاق ماده مخالف است و تفسیر ما لایرضی صاحبه میباشد و تفسیر مضیق و بنفع متهم ناظر به جایی است که نصی در بین نباشد و نمی تواند در مقابل نص اجتهاد کرد و از طرفی چنانچه قائل به لزوم طرح دعوی در دادگاه حقوقی باشیم نیز دادگاه حقوقی باید در رای خود از دادگاه کیفری تبعیت کند لذا این اقدام صرفاً موجب تحمیل هزینه مضاعف بر شاکی است.
ضمناً نظریه مشورتی شماره ۳۲۵۰ / ۷ – ۱۰ /۵/ ۱۳۸۴ نیز موید همین نظر است.
نظر اقلیت
قلع و قمع بنا مستلزم طرح دعوی مخصوص خود در محاکم حقوقی است و وقتی دادخواست قلع و قمع بنا وجود دارد چرا باید با تفسیر ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی از طریق اعاده به وضع سابق اقدام نمود و این که اثبات مالکیت در شان دادگاه کیفری نیست و دادگاه حقوقی بایست در این خصوص رای صادر کند و همچنین اصل تفسیر به نفع متهم و تفسیر مضیق قوانین کیفری نیز اقتضا دارد که در خصوص قلع و قمع بنا با احتیاط بیشتری عمل کرد.
نظرات مشورتی شماره ۷۵۵ / ۹۹ / ۷ – ۲۹ / ۶ / ۱۳۹۹ اداره حقوقی قوه قضاییه نیز موید همین نظر است.