امکان سنجی ابطال اسناد رسمی با استناد به سوگند

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۸/۱۱
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر نقاب
موضوع
امکان سنجی ابطال اسناد رسمی با استناد به سوگند
پرسش
مادری علیه دخترش دادخواست ابطال سند رسمی مطرح مینماید. در دادخواست دلیل ابطال را فقدان قصد قید مینماید و به عنوان دلیل نیز به سوگند استناد می کند. خوانده صرف نظر از اینکه خودش سوگند یاد نمی کند، مانع اتیان سوگند خواهان نیز میگردد. حال:
۱- آیا با استناد به سوگند می توان سند رسمی را ابطال نمود؟
۲- آیا با وجود شهود خوانده، مادر میتواند اصرار بر اتیان سوگند نماید؟
۳- آیا می توان شهود معرفی شده از سوی دختر (خوانده) را پذیرفت؟
نظر هیات عالی
سوگند یکی از دلایل اثبات دعواست، چنانچه ماده ۲۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مقرر داشته: در کلیه دعاوی مالی و سایر حقوقالناس از قبیل نکاح، رجوع در طلاق، نسب، وکالت و وصیت که فاقد دلایل و مدارک معتبر دیگر باشد سوگند شرعی به شرح مواد آتی میتواند ملاک و مستند صدور حکم قرار گیرد. لذا با توجه به ماده ۲۷۲ اگر در فرض مسئله خواهان (مادر) فاقد بینه و گواه واجدالشرایط باشد و خوانده (دختر) منکر ادعای مادرش بوده به تقاضای خواهان منکر اداء سوگند نموده و به موجب آن ادعا ساقط خواهد شد و چنانچه خوانده از اداء سوگند امتناع نمود و سوگند را به خواهان واگذار نماید با سوگند وی ادعایش ثابت میگردد (ماده ۲۷۳). در مقررات ناظر به سوگند، خوانده نمی تواند مانع اتیان سوگند خواهان شود ولی اگر خود سوگند یاد نکند و از رد آن به خواهان هم نکول نماید، وفق ماده ۲۷۴ عمل خواهد شد.
نظر اکثریت
با توجه به ماده ۱۹۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی که تحصیل دلیل از سوی دادرس برای کشف واقع را تجویز نموده است و نیز با توجه به به ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی که سوگند را نیز در کنار شهادت شهود و اسناد کتبی از جمله ادله اثبات دعوا بر شمرده است بنابراین:
۱- اگر خوانده شهودی ارائه ننماید، با اتیان سوگند مطابق مقررات امکان ابطال سند رسمی وجود دارد.
۲- خیر چنانچه خوانده شهودی داشته باشد، اصرار بر قبول نمودن سوگند مورد پذیرش نیست و می توان با شهادت شهود رای صادر نمود.
۳- شهود معرفی شده از ناحیه خوانده قابل پذیرش خواهد بود.
نظر ابرازی
با وجود سوگند نوبت به بررسی ادله خوانده نمی رسد و صرفاً باید بر مبنای ادله ارائه شده از سوی خواهان که در مانحنفیه صرفاً اتیان سوگند است رای صادر نمود.