اماره بر وجود دین در صورت پرداخت مال به دیگری و نحوه استرداد آن

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۰۹/۱۲
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر گلوگاه
موضوع
اماره بر وجود دین در صورت پرداخت مال به دیگری و نحوه استرداد آن
پرسش
آیا دادن چیزی به دیگری اماره وجود دین بر اوست و پرداخت کننده باید دلیل برائت ذمه را ارائه دهد تا بتواند آن را استرداد کند؟ یا اصل برائت است و مدعی اشتغال ذمه باید دلیل بیاورد وگرنه محکوم به رد چیزی که گرفته است، میباشد؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۴) مدنی: به موجب ماده ۲۶۵ قانون مدنی هرکس مالی به دیگری بدهد ظاهر در عدم تبرع است. بنابراین، اگر کسی چیزی به دیگری بدهد بدون این که مقروض آن چیز باشد میتواند آن را استرداد کند و اگر بدهی نداشته باشد میتواند در دادگاه اقامه دعوا و مالی را که به دیگری داده مسترد نماید، مگر این که خوانده ادعا نماید که مال دریافتی در مقابل دینی بوده که خواهان قبلاً به او داشته است و باید این ادعا را ثابت کند و صرف ادعای خوانده، کافی برای رد دعوای خواهان نخواهد بود. بنا به مراتب، دادن مالی به دیگری اماره یا دلیلی بر دین نیست و نمی توان دادن مال را وفای به عهد تلقی کرد و خوانده نمی تواند از خواهان بخواهد که ثابت نماید دینی قبلاً وجود نداشته است.
نظر اکثریت
در دعوای استرداد، مدعی پرداخت کننده مال میباشد و موظف به آوردن دلیل است، زیرا اماره عدم تبرع، ظهور دیگری را تأسیس می-کند و آن ظهور این است که پرداخت کننده تبرعی نبوده بلکه ظاهر این است که در مقام وفای به عهد بوده است.
نظر اقلیت
در دعوای استرداد، مدعی پرداخت کننده مال نیست، بلکه دریافت کننده مال، مدعی و مکلف به ارائه دلیل میباشد، زیرا عدم تبرع الزاماً به معنای وفای به عهد نیست بلکه ممکن است مال را به عاریه یا ودیعه یا قرض پرداخته باشد.