اعتراض ثالث اجرایی قبل از قطعیت دادنامه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۰۷/۲۱
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بوشهر
موضوع
اعتراض ثالث اجرایی قبل از قطعیت دادنامه
پرسش
در صورت صدور رای از دادگاه حقوقی و متعاقباً تجدیدنظر خواهی طرفین و قبل از ارسال پرونده جهت رسیدگی به اعتراض، اگر دادخواستی تحت عنوان اعتراض ثالث اصلی واصل شود؛ دادگاه بدوی با چه تکلیفی مواجه است؟
نظر هیئت عالی
اعتراض ثالث اصلی مستلزم قطعیت دادنامه و حکم مورد اعتراض ثالث میباشد والا قابلیت استماع ندارد؛ لیکن اگر پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال شده باشد، شخص ثالث به استناد ماده ۱۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی میتواند به عنوان وارد ثالث اقدام به تقدیم دادخواست نماید؛ ضمناً نظریه مشورتی ۵۴۸۹/۷ مورخ ۷۸/۷/۲۷ و ۲۴۴۰/۷ مورخ ۱۳۹۱/۷/۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه موید این دیدگاه میباشد.
نظر اکثریت
از شرایط لازم برای طرح دعوای اعتراض ثالث اصلی، قطعیت حکم مورد اعتراض است. این مطلب از ماده ۴۱۷ قانون آیین دادرسی به دست نمی آید اما ماده ۴۲۰ قانون مذکور به این شرط اشاره واضح دارد که اگر رای دادگاه قطعی نباشد اگرچه مضر به حقوق شخص ثالث به نظر می رسد ولی قطعی شدن این ضرر متوقف بر قطعیت حکم است. بنابراین طرح دعوی اعتراض ثالث ممکن نخواهد بود. البته در صورتی که برای تجدیدنظر خواهی، پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال و رسیدگی شود شخص ثالث میتواند به استناد ماده ۱۳۰ به عنوان ثالث وارد دعوی شود. لذا دادخواست اعتراض ثالث اصلی با قرار عدم استماع مواجه میشود.
نظر اقلیت
اولاً؛ مقررات مربوط به اعتراض ثالث یا اعاده دادرسی که طرق فوق العاده اعتراض هستند استثنایی محسوب می گردند؛ لذا باید تفسیر مضیق گردند. ثانیاً؛ حسب مقررات مواد ۴۱۸ ،۴۱۷ و ۴۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضرورتی به قطعیت رای وجود ندارد؛ چراکه نصی در این خصوص نداریم و ایرادات احتمالی وجود دارد که حقوق معترض ثالث را دچار خدشه می کند. فرض کنید نسبت به تجدیدنظر خواهی قرار رد دادخواست صادر و قطعی گردد یا حتی مسترد گردد و امثالذلک؛ در این فرض چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ لذا بدواً نمی توان قرار رد یا عدم استماع نسبت به اعتراض ثالث صادر گردد. این ایراد قانونی در خصوص تجدیدنظر خواهی و واخواهی طرفین نسبت به دادنامه صادر شده نیز وجود دارد که قانون مبهم است. از طرفی اگر ما قائل به قطعیت دادنامه معترض عنه باشیم با ماده ۴۲۲ در تعارض است؛ چراکه برخی از آرا به محض قطعیت دارای آثار هستند و ضرورتی به صدور اجراییه و اقدام اجرایی ندارد؛ لذا این امر منتهی به سلب حقوق معترض ثالث میگردد. فرض کنید اصلاً تجدیدنظر خواهی نشود و اعتراض ثالث قبل از قطعیت دادنامه واصل گردد آنوقت چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ به نظر بهترین تصمیم در فرض سوال این است که دادخواست مطروحه را تلقی به ورود ثالث نماییم و پرونده را به همراه تجدیدنظر خواهی به دادگاه تجدیدنظر ارسال کنیم که در این صورت دادگاه تجدیدنظر در هر صورت باید نسبت به آن اظهارنظر کند.