اعتبار امر مختوم در خصوص قرارهای صادره از ناحیه دادگاه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۴/۱۱/۰۸
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر شهرضا
موضوع
اعتبار امر مختوم در خصوص قرارهای صادره از ناحیه دادگاه
پرسش
آیا اعتبار امر مختوم قابل تسری به قرارهای دادگاه نیز میباشد یا خیر؟
نظر هیئت عالی
اگر رای دادگاه پس از رسیدگی ماهوی در ماهیت خواسته دعوی صادر شده باشد که اصطلاحاً «حکم» گفته میشود، به استناد بند ۶ ماده ۸۶ و ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی دارای اعتبار محکومبها یا امر قضاوت شده میباشد، چه به یک موضوع یکبار در مراجع ذیصلاح قضایی رسیدگی و اظهارنظر نهایی به عمل می آید و تا زمانیکه آثار حکم لغو و بلااثر نشود، همان موضوع و خواستهی دعوی قابلیت رسیدگی مجدد و صدور حکم را ندارد و این قاعده صرفاً در احکام قضایی جاری است و قابل تسری به قرارهای نهایی نمیباشد، مگر در مورد قرار سقوط دعوا (بند ج ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی) که استثنائاً دارای آثار احکام قطعیت یافته میباشد.
نظر اتفاقی
در این خصوص صرف نظر از اختلاف نظرهایی که در این مورد وجود دارد و سبب آن تفاسیری است که از کلمه «حکم » مندرج در بند (۶) ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی به عمل آمده است بدین توضیح که برخی این کلمه را اعم از «حکم و قرار» می دانند و عده ای نظر به فلسفه جعل اعتبار امر مختومه و همچنین مفاد ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی آن را فقط مشمول «حکم دادگاه» می دانند، در دکترین حقوقی اصل، عدم اعتبار امر مختوم در مورد قرارهاست و تسری آن به قرارها امری استثنایی است و باید مناط قاعده اعتبار امر مختوم را در یک یک موارد، مورد بررسی قرار داد. طبق نظریه شماره ۵۷۷۶/۷- ۱۳۶۲/۱۱/۲۰ اداره حقوقی دادگستری، قرار سقوط دعوا در حکم، رای به بی حقی است و چنانچه قطعیت یافته باشد، اعتبار امر مختوم را خواهد یافت.