صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۰۲/۰۱
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
اثر فوت زوجه در ایام عده طلاق رجعی بر امکان ثبت نهایی طلاق و انعکاس طلاق در اسناد سجلی
پرسش
زوجه در ایام عده طلاق رجعی فوت نموده است. با توجه به ماده ۹۴۳ قانون مدنی، آیا امکان ثبت رسمی طلاق وجود دارد؟
نظر هیات عالی
در فرض وقوع طلاق عادی (بدون ثبت) در صورتی که در زمان عده طلاق رجعی، زوجه فوت کند، امکان ثبت واقعه طلاق رجعی وجود دارد.
نظر اکثریت
صرف ثبت واقعه طلاق، موضوعیتی از لحاظ اعتبار و صحت طلاق ندارد. اثر فوت زوجه در ایام عده طلاق رجعی از نظر مسائلی همانند ارث از نظر قانونی روشن و مشخص است و ثبت یا عدم ثبت رسمی آن صرفاً از نظر دلیل اثباتی دارای اهمیت است. طلاق قابل ثبت است و فوت زوجه در ایام عده موجب بی‌اعتباری طلاق و اعاده زوجیت نیست. تنها واقعه‌ای که در ایام عده در اعاده زوجیت موثر است، رجوع است و نه فوت. از نظر قانونی آنچه که اتفاق افتاده است، وقوع طلاق رجعی و فوت زوجه در ایام عده است و موضوع می‌باید به همین نحو قابل ثبت و اثبات باشد.
نظر اقلیت
مشخص است که هدف زوج از تلاش برای انعکاس تاریخ طلاق در اسناد سجلی، مستندسازی وقوع طلاق قبل از فوت با هدف مسائل مربوط به ارث و دیون مالی زوجه و مهریه است. درحالی‌که زوجه در ایام عده طلاق رجعی و درحالی‌که در حکم زوجه بوده است فوت کرده است. بنابراین ثبت طلاق به تاریخ قبل از فوت به معنای انعکاس اشتباه موضوع در دفتر رسمی طلاق و اسناد سجلی است؛ چراکه با ثبت رسمی طلاق به تاریخ قبل از فوت چنین به نظر خواهد رسید که طرفین در تاریخ فوت هیچ رابطه حقوقی با یکدیگر نداشته‌اند و زوج از ورثه زوجه نخواهد بود و مسئولیتی نسبت به دیون و ماترک نخواهد داشت؛ بنابراین طلاق نباید ثبت شود.