اثبات پرداخت اقساط معامله در مواعد قانونی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۶/۰۸/۱۳
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر آمل
موضوع
اثبات پرداخت اقساط معامله در مواعد قانونی
پرسش
(الف) وفق مبایعه نامه عادی اقدام به پیش خرید یک واحد آپارتمان به مشخصات مندرج در آن از (ب) می کند و توافق میشود بخشی از ثمن معامله نقداً و بقیه در پنج مرحله با توجه به پیشرفت کار به بایع پرداخت شود. در پایان قرارداد (مبایعه نامه) قید میشود که اگر یکی از طرفین بخواهد معامله را فسخ نماید، باید مبلغ پنج میلیون تومان به طرف مقابل تأدیه نماید. در دو مرحله پیشرفت، مبالغ تأدیه نشد. مشتری خواستار الزام به انجام تعهدات در مبایعه نامه گردید. خوانده ضمن تقدیم دادخواست تقابل به خواسته فسخ معامله دفاع کرده که چون مبالغ طی یک یا دو مرحله یا بیشتر از ناحیه مشتری پرداخت نشده است از این حیث معامله فسخ میباشد.اولاً: آیا در پرداخت اقساط، اثبات برعهده خریدار است یا بایع؟ ثانیاً: قید فسخ بدون قید زمان مشخص انطباق با قانون دارد؟ ثالثاً: چنانچه مشتری پس از مدتی اعلام نماید که حاضر به پرداخت آن میباشد آیا کافی به مقصود است؟
نظر هیئت عالی
اولاً: اثبات اینکه اقساط موردنظر برای بخشی از ثمن معامله در مواعد قانونی پرداخت شده برعهده متعهد و در فرض سوال برعهده خریدار است. ثانیاً: چنانچه در قرارداد طرفین برای خود اختیار فسخ پیش بینی کرده باشند و مقرر شده باشد که هر یک از آنان اقدام به فسخ قرارداد کند، مبلغ پنجاه میلیون ریال به طرف دیگر پرداخت نماید، شرط مزبور از زمان انعقاد قرارداد تا زمان ظهور اراده طرفین بر اعمال فسخ در مدت قرارداد، از موقعیت قانونی برخوردار است و ذینفع میتواند وجه مزبور را مطالبه و طرف فسخکننده متعهد پرداخت آن است. ثالثاً: چون برای پرداخت اقساط ثمن معامله زمانبندی شده و اجل تعیین شده است، در صورتی که فروشنده به علت عدم پرداخت اقدام به فسخ قرارداد کند، اعلام آمادگی بعدی خریدار پس از سپری شدن مدت مقرر تأثیری در اختیار فسخ فروشنده نخواهد داشت؛ کما اینکه برای طرفین حق فسخ در هر زمانی پیش بینی و تصریح شده است.
نظر اتفاقی
اولاً: در خصوص پرداخت اقساط علی الاصول، اثبات آن برعهده کسی است که اقساط را باید پرداخت می کرد و در این اثبات پرداخت اقساط برعهده مشتری (خریدار) است. ثانیاً: در این قرارداد، شرط فسخ وجود دارد که چنانچه هر یک از طرفین بخواهد معامله را فسخ کند، علاوه بر پرداخت مبلغ پنج میلیون تومان به طرف دیگر، معامله نیز فسخ میشود و چون در این معامله آنها دعوای خسارات فسخ را از خودشان ساقط نکرده بودند، اعلام و اختیار فسخ، کافی به مقصود است. ثالثاً: اگر برای پرداخت ثمن معامله که به صورت اقساط پرداخت میگردد و زمان معین و مشخص، قید و شرط شده باشد، اعلام آمادگی بعد از زمان مشخص و معین مشروط، کافی مقصود نمیباشد و مانع فسخ معامله نمی گردد چرا که متعاملین و طرفین عقد حسب قانون و شرع ملزم به رعایت کلیه شرایط و الزامات و قرارداد های مندرج در عقد هستند.