تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۵/۲۶
شماره نظریه: ۷/۹۹/۶۵۷
شماره پرونده: ۹۹-۱۲۷-۶۵۷ح
استعلام:
۱- آیا طرح دعوای جدید در مرحله تجدیدنظر و دیوان عالی کشور مجاز است؟ در صورت مجاز بودن تا چه زمانی این دعوی قابل طرح است و در صورتی که دادخواست دعاوی جدید نقص داشته باشد، رفع نقص بر عهده چه مرجعی است و در صورت عدم رفع نقص، صدور قرار بر عهده دادگاه است یا دفتر؟
۲- آیا در مرحله تجدیدنظر و فرجام می‌توان دلیل جدید ارائه کرد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، این مراجع چه تکلیفی در قبال دلیل جدید دارند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- با توجه به صراحت ماده ۳۶۲ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ادعای جدید در مرحله تجدید نظر مسموع نیست. از آن‌جا که رسیدگی در دیوان عالی کشور اساساً به صورت شکلی است و نه ماهیتی، این دیوان به ادعای ماهیتی که در مرحله نخستین مورد رسیدگی واقع نشده است، ورود نخواهد داشت. ماده ۷ قانون یادشده نیز متضمن این مهم است.
۲- در صورتی‌‌که دلیل جدیدی در مرحله تجدید نظر اقامه شود، طبعاً دادگاه تجدید نظر در مقام بررسی و ارزیابی این دلیل به ماهیت امر پرداخته و بر اساس آن رأی صادر می‌کند؛ اما در دیوان عالی کشور که رسیدگی به صورت شکلی است و نه ماهیتی، چنان‌چه دیوان دلیل ابرازی جدید را موثر در مقام تشخیص دهد، در اجرای بند ۵ ماده ۳۷۱ قانون فوق‌الذکر رأی فرجام‌خواسته را به لحاظ نقص تحقیقات، نقض و مطابق بند «الف» ماده ۴۰۱ این قانون پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رأی نخستین ارجاع می‌کند.