نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۷۰ مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۲۹

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۲/۲۹
شماره نظریه: ۷/۹۹/۱۷۰
شماره پرونده: ۹۹-۱۴۱-۱۷۰ح
استعلام:
دادگاه تجدیدنظر حکم بطلان دعوایی به خواسته الزام به تحویل مبیع خواهان را نقض و حکم به محکومیت خوانده به تحویل مبیع صادر کرده است. شخص ثالث دادخواست اعتراض خود را نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر در دادگاه بدوی مطرح نموده و دادگاه بدوی پرونده را به استناد ماده ۴۱۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ در قالب تصمیم به دادگاه تجدیدنظر ارسال کرده است. دادگاه تجدیدنظر با این استدلال که نحوه ارسال پرونده به این دادگاه صحیح نبوده و دادخواست از سوی مقام دارای صلاحیت ارجاع نشده است، پرونده را عیناً به دادگاه بدوی اعاده کرد تا چنانچه دادگاه دعوی را به کیفیت مطروحه قابل پذیرش و استماع تشخیص ندهد، قرار استماع دعوی صادر کند و در صورت اعتراض به رای پرونده را نزد دادگاه تجدیدنظر ارسال کند. دادگاه بر همین اساس به لحاظ لزوم تبعیت دادگاه بدوی از دادگاه تجدیدنظر قرار عدم استماع دعوی صادر کرده است.
۱- آیا تصمیم دادگاه بدوی در ارسال پرونده به دادگاه تجدیدنظر صحیح است؟
۲- در صورت قطعیت قرار عدم استماع دعوی، آیا معترض ثالث میتواند مجددا جهت احقاق حق اقدام کند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- در فرض سوال که دعوای اعتراض ثالث نسبت به حکم صادره از دادگاه تجدید نظر در شعبه دادگاه بدوی اقامه شده است، با توجه به نص ماده ۴۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ که مقرر داشته است: «اعتراض ثالث اصلی در دادگاهی تقدیم میشود که رای قطعی معترض عنه را صادر کرده است»، صدور قرار عدم استماع دعوی یا حتی صدور قرار عدم صلاحیت از ناحیه دادگاه بدوی به صلاحیت دادگاه تجدید نظر، با توجه به عالی بودن دادگاه تجدید نظر نسبت به دادگاه بدوی، فاقد موضوعیت و وجاهت قانونی است و دادگاه بدوی وفق ماده ۴۲۰ مذکور مکلف به ارسال پرونده به دادگاه تجدید نظر است.
۲- بنا به مراتب یادشده، در فرض صدور قرار عدم استماع دعوی در موارد فوق و قطعیت آن، این امر از حیث قانونی مانع طرح دعوای مجدد اعتراض ثالث اصلی از ناحیه خواهان در دادگاه تجدیدنظر نیست.