نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۲۰۹ مورخ ۱۳۹۹/۰۹/۱۵

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۹/۱۵
شماره نظریه: ۷/۹۹/۱۲۰۹
شماره پرونده: ۹۹-۱۶۸-۱۲۰۹ ک
استعلام:
-با توجه به ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و بند «ت» آن چنانچه قرار منع تعقیب متهم در دادسرا صادر و به لحاظ عدم اعتراض این قرار قطعی شد و به هر دلیلی مثل اینکه گزارش علیه متهم اشتباها به دو شعبه دادسرا ارجاع شده بود پرونده دیگری با قرار جلب به داردسی به دادگاه کیفری ۵۲ ارسال شد و دادگاه کیفری ۲ بدون توجه به منع تعقیب قطعی قبلی متهم را به حبس محکوم نمود و این رای نیز قطعی شد از آن جایی که ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مربوط به احکام دادگاه ها است نه قرار منع تعقیب دادسرا تکلیف این متهم چه خواهد بود؟
۲- علی فرض دستور ضبط وثیقه توسط دادستان صادر شد دادسرا بدون رعایت مقررات مربوط به ابلاغ تصور نمود که در مهلت قانونی به این دستور اعتراض نشده و مبادرت به انجام مزایده نمود و وثیقه طبق مقررات مزایده به فروش رفت و از شعبه دادگاهی که حکم زیر نظر وی اجرا می شد در رابطه با صحت مزایده استعلام شد صحت مزایده را تایید کرد که البته مطابق نظریه آن اداره محترم که شماره آن خواهد بود صحت مزایده باید به تایید معاون اجرای احکام کیفری می رسید پس از این جریان وثیقه گذار مراجعه نمود و به ضبط وثیقه اعتراض کرد و معلوم شد که چون ابلاغ صحیح به وی صورت نگرفته وقت اعتراض باقی است دادگاه در مقام رسیدگی به اعتراض وثیقه گذار دستور ضبط وثیقه را نقض کرد که قهرا مطابق نظریه مشورتی ۷/۹۸/۳۳۱ مورخ ۱۳۹۸/۳/۱۸ و نظریه مشورتی ۷/۹۵/۴۳۳ مورخ ۱۳۹۵/۳/۳ آن اداره محترم و توجه به مواد ۳۹ و ۱۴۳ قانون اجرای احکام کیفری دادسرا میبایست نسبت به رفع آثار اجرای حکم اقدام کند اما وثیقه گذار و برنده مزایده هر دو به دادگاه حقوقی مراجعه می کنند و اولی ابطال اجراییه مربوط به ضبط وثیقه و ابطال سند رسمی که به نام برنده مزایده صادر شده را میخواهد و دومی خلع ید و اجرت المثل ایام تصرف مالک اولیه را مطالبه می کند که شعبه بدوی به نفع وثیقه گذار رای صادر می کند ولی شعبه رسیدگی کننده به اعتراض برنده مزایده حکم بدوی حقوقی را نقض و به نفع برنده مزایده حکم صادر می کند و فی الواقع حکم دادگاه کیفری مبنی بر نقض دستور ضبط وثیقه را نادیده میگیرد حال بفرمایید در چنین وضعیتی معاون اجرای احکام کیفری میتواند بدون توجه به رای شعبه فرضی تجدیدنظر در رابطه با رای حقوقی نسبت به رفع اثر از عملیات اجرایی ضبط و مزایده اقدام کند و با باید مورد را از موارد صدور دو رای متهافت رای دادگاه کیفری بر نقض دستور ضبط وثیقه و رای دادگاه حقوقی بر مالکیت برنده مزایده تلقی نمود که در چنینی فرضی با توجه به اینکه رای مربوط به نقض دستور ضبط وثیقه از شعبه کیفری و رای مربوط به مالکیت برنده مزایده نسبت به وثیقه از شعبه حقوقی صادر شده و با توجه به ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی زمان اعاده دادرسی نیز منقضی گردیده و اینکه علی فرض وجود زمان مرجع رسیدگی به اعاده دادرسی چه شعبه ای خواهد بود اظهارنظر فرمایید.
۱- ۲- با توجه به نظر آن اداره محترم مبنی بر اینکه صحت مزایده در مورد سوال باید به تایید معاون اجرای احکام کیفری برسد آیا می توان گفت که تایید صحت مزایده توسط دادگاه کیفری که متعاقبا از اساس دستور ضبط وثیقه را نقض کرده عملی لغو بوده و نمی تواند مانعی برای معاون اجرای احکام کیفری و در راستای رفع اثر از ضبط وثیقه باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- در فرض استعلام که نسبت به رفتار مورد شکایت قبلاً قرار منع تعقیب صادر و قطعی شده و دادگاه کیفری بدون توجه به این امر، در پرونده دیگری متهم را به اتهام ارتکاب رفتار یادشده محکوم و حکم صادره قطعی شده است، چون تعقیب مجدد متهم نسبت به همان رفتار از موانع تعقیب کیفری به لحاظ اعتبار امر مختومه محسوب میشود و با لحاظ این که قرار منع تعقیب، تصمیم ماهوی است و آثار حکم برائت بر آن مترتب میباشد، موضوع مشمول بند «ت» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و از مصادیق اعاده دادرسی نسبت به حکم محکومیت قطعی است.
۲- با توجه به ماده ۲ دستورالعمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه مصوب ۱۳۹۸/۹/۱۹ استعلام حقوقی باید ناظر به استنباط صحیح از مقررات منتشر شده باشد و پاسخ گویی به سوالاتی که واجد این خصیصه نبوده و صرفاً ناظر به ماوقع باشد از حیطه وظایف اداره کل حقوقی خارج است.