نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۶۸۹ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۱۳

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۱۲/۱۳
شماره نظریه: ۷/۹۸/۱۶۸۹
شماره پرونده: ک ۹۸۶۱-۸۶۱-۸۹
استعلام:
به موجب ماده ۴۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ اعمال حق اسقاط تجدیدنظر خواهی از سوی متهم در صورت عدم اعتراض دادستان به رای پیش بینی شده است ؛با فرضی که شاکی به رای اعتراض کند و متهم حق اعتراض خود را ساقطکرده باشد اولا، در صورت عدم توجه به درخواست و حق متهم که امری وجوبی است، آیا می توان به صرف درخواست شاکی و تجدیدنظر خواهی و صدور رای حق مکتسبه متهم را نادیده گرفت و مفاد ماده ۴۴۲ مذکور را اعمال نکرد.
ثانیاً،چنانچه مفاد ماده ۴۴۲ یاد شده اعمال شود، دادگاه تجدیدنظر در فروض مختلف تایید رای بدوی، تخفیف و یا تشدید این رای چگونه می توان رای دادگاه عالی را نقض کرد و نحوه اعمال ماده به چه صورتی خواهد بود؟
ثالثاً، آیا می توان تجدیدنظر خواهی متهم را نادیده گرفت و طی شرحی به محاکم تجدیدنظر اعلام کرد که هرچند متهم حق تجدیدنظر خواهی خود را اسقاط کرده است، این امر بنا به شرایط مربوط به زمانی بوده که شاکی اعتراض ننموده است و حال که اعتراض از سوی شاکی به عمل آمده؛ آن را تجدیدنظر خواهی تلقیکنیم؟ مستند قانونی در این فرض چیست.؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً و ثالثاً، الف) فرض ماده ۴۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با توجه به فلسفه وجودی آن که کاهش یک مرحله از دادرسی و تسریع در رسیدگی و قطعیت آرا میباشد، ناظر به مواردی است که پرونده امر با وجود قابلیت تجدیدنظر خواهی محکوم علیه، به لحاظ عدم تجدیدنظر خواهی از سوی دادستان و شاکی خصوصی یا استرداد درخواست تجدیدنظر از سوی نامبردگان، قابلیت طرح در مرجع تجدیدنظر نداشته باشد. بنابراین در فرض سوال که شاکی خصوصی از حکم محکومیت صادره، تجدیدنظر خواهی کرده است، از مصادیق ماده ۴۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ خارج بوده و دادگاه تجدیدنظر مطابق مقررات رسیدگی و رای لازم را صادر خواهد کرد. بدیهی است که دادگاه تجدیدنظر مطابق ماده ۴۵۹ این قانون، در صورت استحقاق محکوم علیه، در مجازات وی تخفیف خواهد داد.
ب) مستفاد از ماده ۴۴۲ قانون یاد شده آن است که اعمال این ماده ممکن است در مواردی باشد که محکوم علیه از ابتدا حق تجدیدنظر خواهی خود را اسقاط کرده باشد یا متعاقب این امر، نسبت به استرداد تجدیدنظر خواهی اقدام کند. بنابراین چنانچه تجدیدنظر خواهی یا عدم تجدیدنظر خواهی دادستان نسبت به حکم صادره از سوی دادگاه بدوی برای محکوم علیه مشخص نباشد و وی قصد استفاده از تخفیف مجازات مذکور در این ماده را داشته باشد، میتواند بدواً تجدیدنظر خواهی کند و سپس چنانچه دادستان در موعد قانونی از رای صادره تجدیدنظر خواهی نکند، تقاضای تجدیدنظر خود را مسترد کند و درخواست تخفیف در مجازات دهد.
ثانیا، با توجه به آن چه آورده شد، پاسخ به این سوال منتفی است.
۱