نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۶۸۲ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۰۸

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۱۱/۰۸
شماره نظریه: ۷/۹۸/۱۶۸۲
شماره پرونده: ک ۲۸۶۱-۱/۶۸۱-۸۹
استعلام:
یک پسر بچه ۹ ساله یک پسر بچه ده ساله را هل داد که سرش خورد به یک جسم سخت و یک خونریزی دامیه ایجاد شده است پسر بچه ضارب مالی ندارد و طبق ماده ۴۶۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ عاقله مکلف به پرداخت دیه جنایت های کمتر از موضحه نیست هر چند مرتکب نابالغ باشد و طبق ماده ۷۰۹ قانون مجازات اسلامی دامیه کمتر از موضحه است و به استناد مواد ۱۴۶ و ۱۴۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ افراد نابالغ مسئوولیت کیفری ندارند حال تکلیف چیست و دادگاه کیفری چه کار باید بکند آیا طفل باید محکوم شود و وقتی مالی نداشت از طریق طرح دعوا علیه وزارت دادگستری دیه از بیت المال پرداخت شود یا راه حل دیگری وجود دارد آیا اساسا طفل را می توان محکوم کرد یاخیر./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، در فرض مطروحه در خصوص پرداخت دیه با لحاظ مواد ۴۵۲ و ۴۶۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ چنان چه مطابق مقررات خود طفل (مرتکب جنایت) مسئول پرداخت آن باشد، دادگاه اطفال و نوجوانان با دعوت ولی یا قیم وی و استماع مدافعات آن ها، حکم به پرداخت دیه یا خسارات از اموال طفل را صادر می کند. ضمناً با توجه به مواد ۱۱۸۳ و ۱۲۱۶ قانون مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی، ولیّ طفل ملزم نیست خسارات وارد شده از ناحیه طفل را از مال خود جبران کند؛ مگر این که مورد مشمول ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹ باشد.
ثانیاً، در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ موارد پرداخت دیه از بیت المال بیان شده است و موضوع سوال منطبق با هیچ یک از شقوق مربوط نیست و با توجه به این که پرداخت دیه از بیت المال امری استثنایی و محتاج نص میباشد، لذا پاسخ سوال منفی است. (به عبارت دیگر، فرضی که طفل مرتکب جرم عمدی شده است و دارای مال نمیباشد و جنایت کمتر از موضحه است، از موارد پرداخت دیه از بیت المال نیست).