نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۴۱ مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۰

تاریخ نظریه: ۱۳۹۷/۰۱/۲۰
شماره نظریه: ۷/۹۷/۴۱
شماره پرونده: ۹۶-۹۶-۲۵۲۹
استعلام:
با عنایت به اینکه در حال حاضر وفق قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی یا مصوبات هیأت وزیران در سطح کشور بیش از ۷۰۰۰نهاد شبه قضائی در قالب کمیسیون، هیأت و… تشکیل میگردد که نمایندگان قوه قضاییه با صدور ابلاغ از سوی دستگاه قضائی در کمیسیون ها و هیأت های مربوطه حضور می یابند که یکی از عناوین این نهادهای شبه قضایی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی موضوع مواد ۲۴۴ و ۲۴۷ قانون مالیات های مستقیم اصلاحی ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ مجلس شورای اسلامی میباشد که موارد ذیل پیرامون نحوه شرکت نمایندگان قوه قضاییه اعلام میگردد: ماده ۲۴۴ قانون مالیات های مستقیم اصلاحی ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ اشعار میدارد: «مرجع رسیدگی به کلیه اختلاف های مالیاتی جز در مواردی که ضمن مقررات این قانون مرجع دیگری پیش بینی شده، هیأت حل اختلاف مالیاتی است. هر هیأت حل اختلاف مالیاتی از سه نفر به شرح زیر تشکیل خواهد شد: ۱- یک نفر نماینده سازمان امور مالیاتی کشور. ۲- یک نفر قاضی اعم از شاغل یا بازنشسته: در صورتی که قاضی بازنشسته واجد شرایطی در شهرستانها یا مراکز استانها وجود نداشته باشد بنا به درخواست سازمان امور مالیاتی کشور، رئیس قوه قضاییه یک نفر قاضی شاغل را برای عضویت هیأت معرفی خواهد نمود. ۳- یک نفر نماینده از اتاق بازرگانی و صنایع و معادن یا اتاق تعاون یا جامعه حسابداران رسمی یا مجامع حرفه ای یا تشکل های صنفی یا شورای اسلامی شهر به انتخاب مودی در صورتی که برگ تشخیص مالیات ابلاغ قانونی شده باشد و یا همزمان با تسلیم اعتراض به برگ تشخیص در مهلت قانونی مودی انتخاب خود را اعلام ننماید سازمان امور مالیاتی با توجه به نوع فعالیت مودی یا موضوع مالیات مورد رسیدگی از بین نمایندگان مزبور یک نفر را انتخاب خواهد کرد.» همچنین هیأت تجدیدنظر با ترکیب اعضاء مشابه ماده ۲۴۴ تشکیل میگردد و در تبصره ۲ ذیل ماده ۲۴۷ ذکر شده است: «نمایندگان عضو هیأت های حل اختلاف مالیاتی نباید قبلاً نسبت به موضوع مطروحه اظهارنظر داشته یا رای داده باشند.» همانطور که ملاحظه میگردد در بند ۲ ذیل ماده ۲۴۴ قانون مذکور، قانونگذار از لفظ نماینده استفاده نکرده است ولی در تبصره ۲ ذیل ماده ۲۴۷ (ترکیب اعضاء هیأت تجدیدنظر) به صراحت قانونگذار از لفظ نمایندگان استفاده کرده است لذا قاضی اعم از شاغل یا بازنشسته به نمایندگی از قوه قضاییه در هیأت های حل اختلاف مالیاتی شرکت مینماید. از سوی دیگر نیز حسب ساماندهی امور نمایندگی ها برای حضور نمایندگان قوه قضاییه در نهادهای شبه قضایی تجربیات، سنوات خدمت، تخصص و مجرب بودن همکاران از سوی مدیران قضایی بررسی و از قضات کارا و موثر به عنوان نماینده استفاده میگردد. شایان ذکر است هم اکنون در سطح کشور در خصوص حضور قضات شاغل یا بازنشسته در هیأت های بدوی و تجدیدنظر مالیاتی به ۲ شیوه ذیل اقدام میشود: الف- نوعاً اداره کل امور مالیاتی استان ها طی مکاتبه با دادگستری ها درخواست معرفی نماینده جهت عضویت در هیأت های مذکور را مینماید و دادگستری ها با صدور ابلاغ نمایندگی از بین قضات شاغل و یا بازنشسته استان مربوطه نسبت به معرفی نماینده دستگاه قضایی اقدام مینماید. ب- در برخی موارد معدود اداره کل مالیاتی رأساً و بدون هماهنگی با دادگستری ها نسبت به صدور ابلاغ برای قضات بازنشسته اقدام مینماید: لیکن فارع از تالی قاسدهای این شیوه اقدام در این خصوص سوال ذیل مطرح است: «با توجه به عبارت نمایندگی در تبصره ۲ ذیل ماده ۲۴۷ و رویه ساری و جاری در سایر نهادهای شبه قضایی پیرامون نحوه معرفی نمایندگان و با تأکید بر روح قانون، مبنی بر اینکه قضات شاغل قوه قضاییه هستند، آیا سازمان امور مالیاتی کشور در اجرای قانون مالیات های مستقیم اصلاحی ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ میتواند رأساً از قضات بازنشسته استفاده نموده و برای آنها ابلاغ عضویت در هیأت های مواد ۲۴۴ و ۲۴۷ مالیاتی را صادر نماید و یا اینکه قضات بازنشسته نیز عملاً نماینده قوه قضاییه میباشند و به نایندگی از دستگاه قضایی الزاماً باید با ابلاغ معتبر از سوی قوه قضاییه به سازمان امور مالیاتی معرفی شوند.»
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با توجه به اینکه مرجع صدور ابلاغ قضات بازنشسته به صراحت در بند ۲ ماده ۲۴۴ قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی پیش بینی نگردیده، لذا شایسته است جهت رفع ابهام مفاد بند ۲ ماده مذکور، از مرجع تصویب آن (مجلس شوراس اسلامی) در خصوص اینکه چه مرجعی صلاحیت صدور ابلاغ قضات بازنشسته موضوع بند ۲ ماده قانونی مرقوم را دارد، اسنفسار شود.