نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۱۹۲۲ مورخ ۱۳۹۸/۰۲/۳۱

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۰۲/۳۱
شماره نظریه: ۷/۹۷/۱۹۲۲
شماره پرونده: ۹۷-۷۶-۱۹۲۲
استعلام:
…
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در عقود معوض مانند بیع علی الاصول شخصیت طرف به نحو قید یا شرط مدخلیتی در قصد طرفین ندارد و به طور معمول در عقود معوض هیچ یک از دو طرف قرارداد به شخصیت طرف دیگر توجهی ندارد. لکن بر مبنای اصل آزادی قراردادی و مستفاد از ماده ۲۰۱ قانون مدنی که مقرر میدارد «اشتباه در شخص طرف به صحت معامله خللی وارد نمی آورد مگر در مواردی که شخصیت طرف علت عمده عقد باشد.» بنابراین گاهی شخصیت طرف یا یکی از صفات او از اهمیت ویژهای برخوردار است و چنانچه این امر مورد توجه طرفین باشد می توان آن را علت عمده عقد، قرار داد و به صورت شرط ضمن عقد درآورد. در این صورت، اگر وصف مورد شرط اساسی و قید تراضی باشد، چون وصف مشروط علت غایی و موضوع اصلی تراضی است، لذا تخلف از آن موجب بطلان عقد میشود. ولی در مواردی که وصف جنبه فرعی دارد تخلف از آن، خیار فسخ ایجاد می کند. تراضی یا مقصود طرفین قرارداد زمانی در رابطه آنها موثر است که یا ضمن عقد بیان شود و یا از اوضاع و احوال معلوم باشد که عرفاً در حکم تصریح به آن است و لذا اگر وصف یا شرط به صورت اساسی باشد تخلف از آن موجب بطلان عقد است و اگر جنبه فرعی داشته باشد، تخلف از آن حق فسخ برای مدعی به وجود می آورد./ت